20 апрельдә Яшел Үзән шәһәренең 10 нчы «Йолдызлык» балалар бакчасында «Тукай мирасы» дип аталган районара конкурс-фестиваль үтте.

Конкурста катнашучылар иң элек чыгышларының видеоязмаларын җибәргән. Мәртәбәле жюри караганнан соң, иң яхшыларын фестивальнең йомгаклау өлешенә чакырып бүләкләр тапшырылды. Тантананы әлеге балалар бакчасының татар теле тәрбиячесе Эльвира Мөхәммәтҗанова алып барды. Әлеге чарада шагыйрь, Татарстан китап нәшриятының Балалар һәм яшүсмерләр, махсус проектлар бүлеге мөхәррире Рифат Сәлах та катнашты.

Шагыйрьдән хәер-фатиха алганнан соң, төрле районнардан, Яшел Үзәннең төрле балалар бакчаларыннан килгән иҗат төркемнәре чыгыш ясады. Габдулла Тукай шигырьләрен яттан сөйләү, җырлар җырлау белән беррәттән, сабыйлар шагыйрьнең әсәрләренә нигезләнеп театральләштерелгән тамаша күрсәттеләр. Кайберләре хәтта курчак театры да оештырды. Шунысы кызык, балалар арасында татар малайлары, татар кызлары белән беррәттән, рус, чуваш һәм башка милләт вәкилләре дә чыгыш ясады. Кайберләре Тукай әсәрләрен ана телләрендә башкарса, кайберләре татарча сөйләүдән дә куркып тормадылар.

Концерт номерлары тәмамлангач, төрле номинацияләрдә җиңүчеләргә бүләкләр тапшырылды. Һәр баланың күңелендә бөек шагыйребезгә карата хөрмәт арткандыр дип ышанабыз. Шулкадәр кызык итеп балалар өчен әкиятләр язган әдипне яратмыйча мөмкинмени!

 

 

 

Түбән Тегермәнлек авылы Мәдәният йортында узган бәйрәмдә авыл җирле идарәсе башлыгы Аналолий Дмитриев юбилярга район хакимияте башлыгының «Рәхмәт хаты»н тапшырды. Котлау сүзләре белән районның Мәгариф бүлеге җитәкчесе урынбасары Резидә  Җәләлова, пенсия фонды җитәкчесе Минзия  Вәлева, «Бердәм Россия» партиясе җитәкчесе Лидия  Касыймова, халыкны эш белән тәэмин итү үзәге директоры Гүзәлия  Керженцова, балалар иҗат үзәге директоры Рәйхана Иминева , балалар бакчасы хезмәткәрләре Мөслимә Равзетдинова, Иделия Мәхмүтова чыгыш ясадылар. Шагыйрәнең сеңлесе Равия Мингалеева аның «Рәхмәт фәрештәсе» поэмасыннан өзек укыды. Композитор Габдразак Мингалиевның кызы Галиябану «Умырзая» җырын башкарды.

 

Язучылар берлеге рәисе Данил Салихов шагыйрәгә Мәдәният министрлыгының «Мәдәнияттагы казанышлар өчен» билгесен тапшырды.

Юбилей кичәсенә Казаннан күп язучылар кайтты. Каләм ияләре – Равил

Фәйзуллин, Асия Юнысова, Фәүзия Солтан, Госман Гомәр, Гөлзада Бәйрәмова, Әхәт Гаффар, Нурулла Гариф, Балык Бистәсендә яшәп иҗат итүче шагыйрә Гөлнур Әхмәдуллина Рәсимә Гарифуллинага иң изге теләкләрен теләделәр.

 Шәмсия Җиһангирова Бөтендөнья Татар Конгрессының

«Рәхмәт хаты»н тапшырды.

Юбилей кичәсендә шагыйрәнең әсәрләрен мәктәп балалары укыды.  

 

 

 

 

 

 

Шагыйрә Рәсимә Әхмәтзакир кызы Гарифуллина 1957 елның 26 июнендә (рәсми документларда 1958 елның 1 апрелендә) Татарстанның Балык Бистәсе районы Балтач (Юлсубино) авылында туа. Шәҗәрәсе буенча элек тә җир-сулар биләп торган, мал-мөлкәтле байлар нәселеннән. Совет чорында нәсел варислары, төрле җәбер-золымнар кичереп, ахырда гади авыл крәстияне хәлендә яшәргә мәҗбүр ителгәннәр.

Рәсимә, Түбән Тегермәнлек һәм Югары Тегермәнлек мәктәпләрендә укып урта белем алгач, Пермь шәһәренә китеп, ике ел заводта эшли. 1977–1982 елларда ул – Казан дәүләт университетының журналистика факультеты студенты. Укуын тәмамлагач, туган якларына кайтып, 1989 елга кадәр Балык

Бистәсендә чыга торган төбәк газетасы «Авыл офыклары» редакциясендә хатлар бүлеге мөдире вазифаларын башкара. Бер үк вакытта газета редакциясе каршында эшләп килгән «Кама таңнары» дигән әдәби берләшмәгә җитәкчелек итә. 1989–1991 елларда Саратов шәһәрендә Идел буе иҗтимагый-сәяси институтында белемен арттырып кайткач та, ул ун елдан артык «Авыл офыклары» газетасындагы журналистлык хезмәтен дәвам иттерә: редакциянең иҗтимагый-сәяси бүлеген җитәкли. 2003 елның августыннан исә Рәсимә Гарифуллина Балык Бистәсе районы хакимиятенең Хезмәт һәм халыкны эш белән тәэмин итү үзәге директоры вазифаларын башкара.

Ул – 2001–2005 еллар арасында Казан нәшриятларында басылып чыккан өч шигъри китап авторы: «Бүген ярат!» (2001), «Яшәү мәңгелек» (2004), «Минем куллар – синең кулда» (2004). Ул, нигездә, лирик шагыйрә, иҗатының төп өлешен мәхәббәт, күңел кичерешләрен яктырткан шигырьләр, җырлар били. Табигать манзараларына, тарихи темаларга багышланган лирик-фәлсәфи яңгырашлы шигырьләре дә байтак. Алар арасында «Чулпы җыры», «Ак Сарайда серләр бар» исемле поэмалары шагыйрәнең үз нәселе шәҗәрәсе риваятьләренә таянып, үткәндәге тарихи вакыйгаларны сәнгатьчә шактый оста тасвирлап бирүе белән кызыклы.

Р.Гарифуллина – 2005 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы.

 

«Кулымда тылсымлы каләм...»

Әнә шул исем астында Түбән Кама шәһәренең Габдулла Тукай исемендәге үзәк китапханәсендә Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы Нурзия Мирхазова иҗатына багышланган үтә дә эчтәлекле  чара  уздырылды.

Китапханәдә шушы көннәрдә үзенең матур юбилеен билгеләп үтүче Нурзия Рашит кызының балалар һәм олылар өчен нәшер ителгән китаплары, методик әсбаплары, журнал битләрендә дөнья күргән шигырьләре, мәкаләләреннән бик бай күргәзмә оештырылган иде.

Бәйрәм чарасын шәһәрнең 7 нче мәктәбендә белем алучы башлангыч сыйныф укучылары ачып җибәрде. Алар шагыйрәнең «Серле рәссам» китабындагы шигырьләрен яратып, үтә дә сәнгатьле итеп сөйләделәр. Нурзия апалары һәрберсенә үзенең китабын бүләк итте. Аннан соң өлкән сыйныф укучыларына, студентларга, замандашларга адресланган «Уяну» китабындагы проза әсәрләреннән өзекләр яңгырады. Боларын инде китапханәчеләр тәкъдим итте.

Кичәгә аксакал язучы Фәтхулла Абдуллин, шагыйрь Рифкать Имаев, «Кама таңнары» иҗат берләшмәсе әгъзалары да килгән иде. Чаллы шәһәреннән каләмдәш дуслары Сирень Якупова белән Әлфия Ситдыйкованың килүе дә ямь өстенә ямь булды. Алар Язучылар берлегенең Чаллы бүлеге җитәкчесе Факил Сафинның котлау сүзләрен, үзләренең шигъри теләкләрен җиткерделәр һәм бүләкләр тапшырдылар. Зәй районыннан «Җәүһәр» халык фольклор ансамбле җитәкчесе Энҗе Әхмәтҗанова һәм «Илһам» ансамбле артисты Илшат Хабибуллин Нурзия ханымга моңлы җырларын бүләк иттеләр.

Гомер буе тәрбияче  булып эшләүче Нурзия Мирхазова үз чыгышында: «Җаваплы хезмәтемне иҗаттан, иҗатымны эшемнән аерып карап булмый, алар берсен-берсе тулыландыра, аеруча бүгенге көндә», – диде. Чыннан да, Нурзия Мирхазова балалар бакчаларында, мәктәпләрдә туган телгә, туган илгә мәхәббәт, иҗатка омтылыш тәрбияләүче күпсанлы проектлар авторы, актив җәмәгать эшлеклесе дә. Шуңа да бәйрәм төсмере алган кичәдә Бөтендөнья татар конгрессының Түбән Кама бүлеге җитәкчесе Ганиев Рөстәм Мәҗит улы, Нурзия ханымның күркәм гамәлләрен хуплап, Рәхмәт хаты тапшырды һәм  җилкәсенә ап-ак шәл салды.

Әйе, бары тик тырыш хезмәт кенә кешене бәхетле итә. Нурзия Рашит кызының ирешкән уңышлары шактый. Киләчәктә дә һәрчак уңышлар юлдаш булсын аңа, тылсымлы каләме кулыннан төшмәсен!

 

 

Суфиян Минһаҗев

 

 

Казанның Совет районында урнашкан 171 нче гомум белем бирү мәктәбендә танылган шагыйрә, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе Сания Әхмәтҗанова белән очрашу узды. очрашуда республиканың шәһәр-районнарыннан семинар-практикумга килгән татар теле укытучылары да катнашты.

Кайвакыт мондый очрашуларның күңелсез генә, корырак баруын күзәтергә туры килсә, әлеге очрашу тулаем шуның киресе булды. Сания Әхмәтҗанованың, тыңлаучыларын күзенә каратып, үзе, китаплары, иҗаты, гаиләсе турында укытучыларча җанлы итеп сөйләү сәләтенә ия булуына да бәйледер ул. Сүзләрендәге гадилек, ихласлык, күпертүләрсез, ясалмалылыктан азат булып сөйләве белән очрашу бер сулышта узды да китте. Очрашуда мәктәп укучылары гына түгел, республиканың төрле шәһәр-районнарыннан семинар-практикумга килгән татар теле һәм әдәбияты укытучылары да катнашты.

Данлыклы Арча районында туып-үскән Сания апа иң элек кыскача үзенең автобиографиясенә тукталды. Сөйләүләр мәктәп укучылары башкаруында җыр, шигырьләр белән үрелеп барды. Иң беренче итеп, популяр “Пар алма” җыры яңгырады. Җырның язылуына 25 ел. Сания Әхмәтҗанова җырның язылу тарихы турында сөйләп: “Синең ирең юкмы әллә? Ник ялгызлык турында язасың, дип сорыйлар. Шагыйрь кеше ул, балалар, үз кичерешләрен генә түгел, башкаларның тормышын да күрә белеп, йөрәге аша үткәреп, үзенеке кебек итеп яза белсә, шул вакытта әсәрләре таныла. Бу җыр минем апама багышланган.Ул 18 яшьтә кияүгә чыкты, әмма ире авариядә үлеп, яшьли тол калды. Берсендә шалтыратып, “Без бит пар алма кебек идек, хәзер ничекләр яшим инде мин, алма бакчаларына чыгып, җизнәңне эзләп, пар алмалар тотып саташып йөрим” диде. Бу сүзләреннән “Пар алма” җыры туды. Мине халыкка танытты. Бу җыр - минем визит карточкам”, - диде шагыйрә.

Очрашу барышында шулай ук Сания Әхмәтҗанова сүзләренә иҗат ителгән “Әниемнең туган көне”, “Әйтер сүзең әйтеп кал” һ.б җырлар да яңгырады.

Шагыйрә үзенең “Гәрәбә” исемле шигыренең язылу тарихы турында сөйләде. Шагыйрь Марсель Галиев, аңа гәрәбә турында ике юл шигырь биреп, шуны дәвам итүне һәм аңа шагыйрә булуын исбатлауны тәкъдим иткән. Баштагы ике вариантны Марсель Галиев кабул итмәгән, үз фикерләрен әйткән. Өченче вариант кына күңеленә хуш килгән. Шул рәвешле олпат шагыйрь аңа осталык дәресе биргән. Яңа китабының исемен дә шагыйрә “Гәрәбә” дип атаган.

Сания Әхмәтҗованың балалар өчен язылган шигырьләре дә шактый. Аларның берничәсе очрашуда укылды. “Балалар турында язып була, әмма иң авыр эш – балалар өчен язу. Болар - икесе ике әйбер. Балалар теленә оныгым тугач өйрәндем. Оныгым безне “Бал әби, Бал бабай” дип йөртә, чөнки бабасы аңа килгән саен бал каптыра. Мин Камил улыма  багышлап, “Бал онык” дигән шигырь дә яздым”, - дип сөйләде шагыйрә.

Сания Әхмәтҗанова, укучылар соравына җавап итеп, аның шигырьләренә иҗат ителгән җырларның популяр булу сәбәбен дә аңлатып китте. “Бу җыр текстлары яшьрәк чакта, нәрсә уйласам, шуны әйтә торган вакытта язылган. Халыкка ихласлык кирәк. Алар ясалма түгел. Җыр текстлары гади сүз белән тирән мәгънәне аңлатырга тиеш. Мин шулай уйлыйм”, - диде.

Очрашу барышында Сания Әхмәтҗанова укучыларда үзенең шәхесенә карата кызыксыну уята белде. Укучыларның бер-бер арты сораулар бирүе шул хакта сөйли иде. Балаларның берсе шагыйрәнең исеме нәрсәне аңлатуын, аңа исемне кем кушуы турында сорады. “Әти кушкан миңа бу исемне. Апрель аенда туганмын мин, ул вакытта авылда язгы ташу вакытлары. Таныклык алу өчен, күрше авыл советына барырга кирәк булган. Әтине шунда озатканда, әни, Гөлфия дип куштырырсың яме, дигән булган. Ләкин әти Сания дип исем куштырган, ә әнигә “ташулы елга аша чыкканда, басма чайпалды да, син әйткән исемне оныттым, телемә беренче нәрсә килде, шул исемне куштырдым” дигән. Соңрак миңа, сер итеп кенә, яшь чагында Сания исемле йөргән кызы булуы турында әйтте. Сания исеме туры килә миңа, ул гаиләдә икенче кыз бала дигәнне дә аңлата икән, аннары төрекчәдән ул "мизгел” - секунд дигән мәгънәдә. Кайчакта холкым да бер мизгел эчендә төрле көтелмәгән карарларга бара торган”, - дип җавап бирде шагыйрә.

 

Сания Әхмәтҗановадан кечкенә вакытта кем булырга хыяллануы, яраткан язучысы турында да сораштылар. Ул башта, абыйсы кебек, очучы булырга хыяллануы турында әйтте, аннары укытучы булып хирысланганын, ислемай шешәләре тезеп, аларга “дәрес биргән” вакытларын исенә төшерде. Балачактагы иң якты хатирәләре белән уртаклашты. Фарфор чынаяклары ватыкларын эзләп, язгы бәрәңге бакчасына кереп, тездән язгы бакчада батып яткан мизгелләренә “кайтып килде”. Моның өчен әнисеннән шактый гына эләккәнен дә әйтте.

Шагыйрә чит телләргә дә мөкиббән булуы турында билгеләп үтеп, төрек телен үзлектән өйрәнгәнен, былтыр үзен төрки шагыйрьләр фестиваленә Кахакъстанга чакырганнары турында сөйләде. Хәзер исә инглиз телен өйрәнү белән мәшгуль булуын әйтте.

Очрашу ахырында Сания Әхмәтҗанова балаларга: “Нинди генә эшкә тотынсагыз да, җиренә җиткереп башкарыгыз”, - дип киңәшен бирде, укуында уңышлар теләде. Кунак күчтәнәчсез килә ди мени: шагыйрә мәктәп китаханәсенә үзенең шигырь җыентыкларын бүләк итте. Үз чиратында, мәктәп директоры Рания Галиәкбәрова Сания Әхмәтҗановага җылы очрашуга килгәне өчен рәхмәтен ирештерде.

Очрашу туган телләргә багышланган кичә рәвешендә дәвам итте. Мәктәптә белем алучы төрле милләт вәкилләре концерт чыгышларын тәкъдим итте.

 

Белешмә: Сания Юныс кызы Әхмәтҗанова 1962 елның 20 апрелендә Арча районының Курса Почмак авылында туа. Арча педагогия училищесын, Казан дәүләт педагогия институтын тәмамлый. 20 елга якын Казанда башлангыч сыйныфлар һәм татар теле һәм әдәбияты укытучысы булып эшли. Соңрак укытучылар журналы булган "Мәгариф"тә 17 ел бүлек мөхәррире һәм җаваплы сәркатип вазифаларын башкара. "Мәгарифтәге казанышлары өчен" күкрәк билгесе белән бүләкләнә. Сания Әхмәтҗанова - "Оч иреккә, җырым", "Пар алма", "Гәрәбә" китаплары һәм йөзгә якын популяр җыр тексты авторы. Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, Һ.Такташ исемендәге әдәби бүләк иясе. 2009 елдан - Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы. Бүген Сания Әхмәтҗанова - "Татар-информ" мәгълүмат агентлыгында редактор.

 

(“Татар-информ”, Гөлнар Гарифуллина)

 

Кукмара Мәдәният йортында эзтабар язучы һәм шагыйрь, Казандагы «Сүз» китап нәшриятының баш мөхәррире, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре, Россиянең Михаил Ломоносов исемендәге премиясе лауреаты, алтын медаль һәм ике мәртәбә «Бәллүр каләм» иясе, Кол Гали исемендәге Халыкара премия лауреаты; Россия Хәрби -тарихи фәннәр академиясенең һәм Пётр I исемендәге Фән һәм сәнгать академиясенең мөхбир-әгьзасы Шаһинур Мостафинның 70 яшьлек юбилеена багышланган әдәби кичә узды.

Кичәдә Шаһинур Мостафинның иҗатташ дуслары, әдәбият сөючеләр, сәнгать әһелләре катнашты. Юбилярны район башлыгы урынбасары Равия Каримуллина гомер бәйрәме белән котлады һәм «Район алдындагы казанышлары өчен» медале белән бүләкләде.

Татарстан Республикасы Язучылар берлеге рәисе Данил Салихов хәтер сандыгында юбиляр белән бәйле булган хатирәләрне яңартты. Кукмарада туган әдипләр Фоат абый Галимуллин, Газинур Морат, Рифә Рахман, Заһид Мәхмүди, Рүзәл Мөхәммәтшиннар, туганнары чыгышларында язучының иҗатына югары бәя бирделәр.

Кичә барышында юбилярга ерак Австралиядән София Вәлиеффның котлавын ирештерү, аның сүзләренә язылган Кукмарага багышланган яңа җыр тәкъдим итү Шаһинур ага  өчен чын мәгънәсендә сюрприз булды.

Кукмара «Ак калфак» берлеге әгъзалары котлавын да юбиляр җылы кабул итте.

Шаһинур Мостафин иҗатына багышланган китап күргәзмәсе, презентация һәркемдә зур кызыксыну уятты. Районның үзешчән җырчылары Гөлдания Ярмиева, Нәкыя Орловаларның әдип сүзләренә язылган җырларны башкарулары, «Сылу кызлар» чыгышы кичәгә тагын да ямь өстәде.

Очрашу язучы иҗатына гашыйк тамашачылар күңеленә хуш килде, алар юбилярга көчле алкышлар бүләк иттеләр. Кичәдән алган якты тәэсирләр, җылы хисләр күңелләрдә озак сакланыр…

 

“Шигъриятне  тиңсез чәчәк  күреп”

 

Чаллы  шәһәренең үзәк  китапханәсендә “контрастлар һәм метафоралар шагыйре” (Нәҗибә Сафина), “тормышны шигырь  итү талантына ия” (Сирень  Якупова),  “гаҗәеп бер шигырьгә тиң шәхес” (Факил Сафин)  дип бәяләнгән   Айрат Суфияновның 60 яшьлек гомер бәйрәме  билгеләп үтелде. Гомере буе әдәби иҗаттан   ерак өлкәләрдә хезмәт куйган шагыйрьнең иҗат кичәсенә язучылар, шагыйрьләр, укытучылар, китапханәчеләр, шигырь сөючеләр җыелган иде.

 Шигърият мәйданына  2006  елда “Кылычлы җил” исемле китабы белән  килеп кергән   Айрат Суфияновны тиз арада танылган шагыйрьләр күреп алды,  уңай бәяләрен бирде. Шуннан бирле  күңелен бимазалап, җанын әрнетеп туган шигырьләре матбугат битләрендә еш күренә. Аның үз укучысы бар: халкының әрнүле гамен  үз  гаме итә алган, милли җанлы җитди укучы. Нәкъ үзе кебек. Кичәдә дә бу хакта күп әйтелде, аны  Дәрдемәнд  белән чагыштыручылар да булды.

 Татарстан Язучылар берлегенең Чаллы бүлеге җитәкчесе  Факил Сафин Айрат Суфияновны тирән фикер остасы буларак бәяләде, иҗатының үзенчәлекләренә  тукталды: “Гомере буе сорау астында яши ул. Бу дөньяга мин нәрсә әйтә алам? Нинди үзгәреш кертә алам? Никадәр яктылык бирә алам? Ни өчен ул яктырмый? Хак, хакыйкать  турындагы уйлары аңа тынгылык бирми генә түгел, ә ниндидер фокуска җыелып, шигырьдән шигырьгә безнең аңыбызга үтәргә омтыла...”

Факил Сафин кичәдә иҗатында  зур активлык күрсәткән танылган шагыйрьгә Татарстан Республикасы  Мәдәният министрлыгының Мактау грамотасы  һәм шәһәр Башкарма комитетының Рәхмәт хаты, Чаллы бүлеге язучылары исеменнән котлау сүзләре һәм истәлекле бүләк тапшырды.

Җырчы Флүрә Талипова  башкарган “Йөрәкләргә шакыйм” җыры шагыйрьнең  җан авазы булып яңгырады:

Ялантәпи салкын бозга  басып,

Сүнә-сүнә балкыйм.

“Ачыгыз!” дип,

 кешеләрнең  бикле

Йөрәкләрен шакыйм.

Үзе көй авторы да булган Флүрә Талипова очрашу дәвамында Айрат Суфияновның  тагын берничә җырын яңгыратты, көндәлек “җиңел “ җырлардан аермалы буларак, алар уйланырга, уянырга  чакыручы җитди җырлар иде:

Күтәрел, күтәрел, әй Хәтер!

Гасырлар катламын арала.

Сулкылдап-сулкылдап, йөрәктә

Ачыла йомылган яралар...

         Әдәбиятыбыз аксакалы Айдар Хәлим Айрат Суфияновның  шигърияттә беренче адымнар ясаган чакларын искә алды. 30 еллар элек Башкортстанның “Кызыл таң” газетасына килгән шигырьләр  арасыннан ул аның шигырьләренә игътибар итә, язып чыга. Соңрак, Чаллыга килгәч, инде шагыйрь булып  танылган Айратның үзе белән таныша.“Каршылык – Айрат шигъриятенең төп чыганагы, – ди олпат әдип. – Аңарда без фаҗигаи бердәмлек күрәбез. Кара, авыр  эштә эшләп, нинди нәзек, нинди  нечкә шигырьләр яза! Бер караганда, шигърият куанычтан тора кебек. Шигъриятнең нигезендә  гаҗәпләнү ята дип уйлый идем  мин элек. Хәзер исә аның төп нигезендә фаҗигаи бердәмлек ята кебек тоела. Уйлап карагыз: ул бүген заводтагы эшеннән килде кичәгә. Шундый шартларда да татар шигърияте үзенең көчле, җиңелү белмәс рухын югалтмый. Айрат Суфиянов  шигърияте  дә  Җәлилләрдән, Хәсән Туфаннардан калган чын  бөеклекне өсти”.

         Каләмдәш   дусты, язучы, шагыйрь Рәшит Бәшәр  “фамилияңне Сафиянов дип үзгәртергә була, чөнки синең җаның саф, синдә бернинди хөсетлек, усаллык юк “ дип, шагыйрьне шәхес буларак ачты. ”Чын шагыйрьләр  әрсезләнеп йөрми,  исем-ат турында уйламый, алар нәкъ синең шикелле иҗат кына итә! Талантлы кешегә дан-дәрәҗә дә, том-том китаплар язу да кирәкми. Дәрдемәнд кебек бер китап белән дә татар  әдәбиятында лаеклы урын алырга  мөмкин. Моның өчен бары тик  40-50 ләп классик дәрәҗәдәге шигырьләр язуың гына кирәк. Ә синең андый шәп шигырьләрең күп” дигән фикерләр әйтте.

Кичәгә Чаллыда яшәп иҗат итүче күп кенә шагыйрьләр һәм язучылар, сәнгать әһелләре   килгән иде. Сәхнәгә юбилярны хөрмәт итеп килгән күпләр менде. Әнвәр Шәрипов, Рәзинә Мөхияр,  Мансур Сафин, Әлфия Ситдыйкова, Вера Хәмидуллина, Рәкит Абделмәнов – һәммәсе дә    “шагыйрь  булып туган”   Айрат Суфиянов  иҗатына зур бәя бирделәр, ихласлыгын, тыйнаклыгын билгеләп  үттеләр. Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре  Рубис Зарипов,  җырчы мөгаллим Дания Сибгатуллина  тарафыннан башкарылган  җырлары да җылы кабул ителде.

Кичә азагында  Айрат Суфиянов  барысына да ихлас рәхмәтен белдереп,   шигырьләрен укыды. Үз шигырьләрен үтемле, матур итеп укый белүче шагыйрьләр сирәк. Шул сирәкләрнең берсе – Айрат Суфиянов. Аның укуында шигырьләр җанланып, тере сүз булып күңелгә керә. Үзенең шигъриятен “әрнүле” дип бәяләп  китсә дә, үзен төшенкелеккә бирелгән кеше дип исәпләмәвен,  ә чынбарлыкны йөрәге аша үткәреп  язуын гына әйтеп үтте ул:

          Чынбарлыкка тугры калган килеш,

         Чагылдырып чорның сурәтен,

         Калкан итеп хаксызлыкка  каршы

         Күтәрә ул сүзләр  кодрәтен (“Шагыйрь”).

Сирень  Якупованың  “Бәйрәмнең башыннан азагына кадәр чын шигърият тантана итте. "Чишмә булып бәреп чыккан идем / Бәгыреннән туган җиремнең..." – дип язган шагыйребезгә җан сусавын басар шигырьләре өчен мең рәхмәт!” дигән   сүзләренә  кушылмый мөмкин түгел.  Әдәби-музыкаль кичәне  алып баручы Роза Хәмидуллина бу юлы да үз эшенең чын остасы булуын раслады. Кичә эчкерсез, җылы рухта, бер тында  үтеп китте. Биредә кабул ителгән  матур  традиция буенча, ул  күмәк фотога төшү  белән тәмамланды.

 

Лилия Фәттахова



22 марттаТүбән Каманың Салих Сәйдәшев исемендәге музыка көллияте концертлар залында Татарстан язучылар берлеге әгъзасы, республиканың атказанган сәнгать эшлеклесе, язучы-прозаик, публицист, драматург Фәтхулла Абдулла улы Абдуллинның 80 яшьлек юбилее һәм иҗат юлына 50 ел тулуга багышланган ““Бу дөньяга без килгәнбез икән...” дип исемләнгән зур кичә үтте.Кичәдә мәртәбәле кунаклар – танылган шагыйрь, Татарстан Язучылар берлеге рәисе урынбасары Рәмис Аймәт, язучылар берлегенең Чаллы бүлеге җитәкчесе, шагыйрь, прозаик Факил Сафин, “Мәйдан” журналының баш мөхәррире Фидаил Мәҗитов, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, язучы Фоат Садриев катнашты. Кичәне тамаша кылырга язучының туганнары, якыннары, каләмдәшләре, китапханәчеләр, мөгаллимнәр, мәктәп укучылары, гомумән, мөхтәрәм язучының шәхесе һәм иҗаты белән кызыксынучы әдәбият сөючеләр җыелган иде. 


Мөслим якларында туып-үсеп, мәктәп елларыннан ук кулына каләм алган һәм гомере буена каурый каләменә тугрылык саклаган Фәтхулла Абдулллин - халкыбызның әдәби мирасын тирән фәлсәфи мәгънәгә ия әсәрләре белән баеткан, иҗатында гомумкешелек кыйммәтләрен, милли-мәдәни тарихыбызны, рухи хәятыбызны яктыртып, әдәбият тарихына тиңе булмас рухи хәзинә бүләк иткән олпат язучы. Бүгенге көндә 14 китап авторы булган Фәтхулла ага – актив җәмәгать эшлеклесе, елъязмачы, озак еллар дәвамында Түбән Кама язучыларының “Кама таңнары” әдәби берләшмәсен җитәкләүче, Аксакаллар шурасы әгъзасы, 15 ел дәвамында “Җидегән чишмә” әдәби-музыкаль берләшмәсенең сценарийлар авторы, Түбән Кама төзелешендә төрле җитәкче урыннарда эшләп, шәһәр өчен күп кенә мөһим объектларны сафка бастыруда, шул исәптән, беренче трамвайны линиягә чыгаруда катнашкан хезмәт алдынгысы да. 


Кичә барышында юбилярны гомер бәйрәме белән котлап, бик матур теләкләр, җылы тәбрикләү сүзләре әйтелде. Бөтендөнья татар конгрессының Түбән Кама бүлеге рәисе Рөстәм Ганиев, милли сәнгатебезне һәм әдәбиятыбызны үстерүгә зур өлеш кертүе өчен чиксез ихтирамын белдереп, юбилярга конгрессның рәхмәт хатын һәм чигүле түбәтәй тапшырды, шулай ук Министрлар Кабинетының тәбрикләү сүзләрен дә җиткерде. Аксакаллар шурасы рәисе Зирәк Шиһапов язучыны котлап, аңа “Шәрәфле аксакал” медален тапшырды. 


Татарстан Язучылар берлеге рәисе урынбасары Рәмис Аймәт Фәтхулла Абдуллинның татар әдәбиятын, мәдәниятен үстерүдә өлеше саллы булуын ассызыклап, әле әдәбият мәйданында Фәтхулла аганың “очланмаган кибәннәре” шактый булуын әйтеп узды, аңа истәлеккә Тукай энциклопедиясен бүләк итте. 


Якташлары – мөслимлеләр сәламен язучы Фоат Садриев һәм районның башка күренекле шәхесләре җиткерде, алар юбилярга Мөслим муниципаль районы башлыгы рәхмәт хатын һәм бүләкләр тапшырдылар, туган як сәламнәрен гармун, курай моңнары аша җиткерделәр. 
Ут күршеләребез – Татарстан язучылар берлегенең Чаллы бүлеге рәисе, “Көмеш кыңгырау” газетасы баш мөхәррире Факил Сафин Фәтхулла аганың әдәбият мәйданында яшь иҗатчылар тәрбияләүдә үзеннән зур өлеш кертүен билгеләп үтте, бу фикерне “Мәйдан” журналының баш мөхәррире Фидаил Мәҗитов та куәтләде, моннан тыш, Фидаил Васыйл улы Фәтхулла Абдуллинга, аның публицист һәм тарихи язмалар авторы да булуын исәпкә алып, эзләнү һәм яңа хезмәтләр язу өчен, архив документлары да тапшырды. 


“Кама таңнары” әдәби берләшмәсе вәкилләре остазлары Фәтхулла агага чиксез рәхмәтләрен җиткерделәр, ул җитәкләгән чорда берләшмә белән бәйле хатирәләрен яңарттылар, сәламәтлек, иҗади уңышлар теләделәр. 
Кичәдә Түбән Камадагы таҗик иҗтимагый оешмасы вәкилләре дә бар иде: алар Фәтхулла агага аерым, җылы мөнәсәбәттә, сикәлтәле гомер юлларын узган чакта Урта Азия якларын да буйларга насыйп булган Фәтхулла Абдуллин биредә дә тиз арада үзен көчле шәхес, тәҗрибәле оештыручы итеп таныта, җирле халык арасында абруй казана. 
Әлбәттә, юбилей кичәсендә язучының тормыш иптәше Альмира ханым, балалары, киленнәре, оныклары да катнашты. Алар да кадерле кешеләренә рәхмәт сүзләрен, ихтирам хисләрен белдерделәр, Фәтхулла аганың оныклары Алия белән Элина бабалары хөрмәтенә халкыбызның “Әпипә” биюен дә башкардылар. 
Алып баручылар – ТР атказанган мәдәният хезмәткәре Мингали Мөхәммәтшин һәм шәһәрнең Кол Гали исемендәге милли китапханәсе мөдире Гүзәлия Гыйбадуллиналарның искиткеч осталыгы, “Нардуган”ансамбле җырчылары һәм биючеләре, төбәгебезнең танылган җырчысы Илһам Хисмәтуллин башкаруындагы чыгышлар әлеге кичәгә аерым бер җылы, якты төсмер өстәде.

 

 

24 мартта Чаллы шәһәренең Муса Җәлил исемендәге үзәк китапханәсендә танылган  шагыйрә, Габдулла Тукай бүләге иясе Клара Булатова белән очрашу булды.

"Мин шагыйрә. Мин шигырьләр  язам,

Мин  орлыклар гына чәчә алам.

Җыючылар  булыр бүтәннәр" – 
 дип язган  шагыйрәнең иллеләп  китабына  тупланган  иҗаты тормышчан, тере, мул шытымлы, тоныкланмас булуын күрсәтте дә инде әлеге кичә. Зирәк фикерле, чая телле, гаҗәеп хәтерле Клара апа чичән шагыйрә дигән данын тагын бер кат раслады.   

            Кичәне Роза Хәмидуллина алып барды. Ул, шигырьләр белән үреп, Клара  Булатованың тормыш һәм иҗат  юлына күзәтү ясады. Чаллы дәүләт драма театры артисткасы Гөлфия Фәйзрахманова  укуында яңгыраган шигырьләр дә гаҗәеп халыкчанлыгы,  эчкерсезлеге белән күңелгә хуш килде.

Тәгәрәпләр  йөгереп үтә гомер,

Җир шарыдай, юл түгәрәк түгел.

Аның  иге-чиге  бер булыр...

            Чаллы язучылары исеменнән хөрмәтле кунакны Татарстан Язучылар берлегенең Чаллы бүлеге җитәкчесе Факил Сафин сәламләде. Ул Клара ханымга иҗади хезмәте өчен рәхмәт әйтте һәм, гомер бәйрәме белән котлап, чәчәк бәйләме бүләк итте.

"Аяк  йөрми, куллар язмый,

Тел әйләнә чак кына,

Русча әйтсәк, әле пока

Соображает баш кына" дип шаяртып алса да,  Клара апа  кичә барышында бик аз утырып торгандыр. "Әлмәт язучылар бүлеге җитәкчесе Нур Әхмәдиев "Кайда йөри Булатова, анда инде буза туа" дия иде” дип көлдереп алгач,  ул сүзне мөгаллим хезмәттәшләренә   тапшырды. (Кичә  барышында, дилбегәне шулай үз  кулына алып, берничә  тапкыр матур гына борылышлар кертеп  җибәрде шагыйрәбез. Бар да Клара апача иде.) Хезмәттәшләре  аның Кәшер урта мәктәбендә эшләгәндә, экспромт туган шигъри юллар белән  тәрбия бирү  мисалларын китерделәр. Ул шагыйрә генә  түгел, ә көчле педагог та иде дип сөйләделәр алар. "Язмыш шулай язган: мин укытучы гаиләсендә туган, мәктәптә яшәгән, мәктәптә үскән, мәктәптә әвәләнгән  икмәк инде",  – диде ярты гасыр гомерен мәгарифкә  багышлаган өлкән мөгаллим Клара Гариф кызы үзе дә.  

Мөгаллим-шагыйрә Рәзинә Мөхияр шагыйрәнең иҗатына соклануын  белдереп, үзен белгәнче үк җырлары белән таныш булуын әйтте һәм "Зәңгәр  чәчәк" җырын җырлап  үтте. Татарстанның  атказанган  укытучысы, филология фәннәре докторы, шагыйрь Әнвәр Шәрипов исә: "Без бүген тарихи кичәдә утырабыз, чөнки Клара Булатова ул – легендар шәхес. "Йөрәкне  бәйлисе бар" дигән китапта аның образы бар, Хәсән Туфанның  атаклы Тәнәкәсе ул. Әлмәт районы Колшәрип авылында Клара Булатова исемендәге чишмә бар. Без бер чорда укыдык һәм арабызда Клара Булатова кебек шагыйрь барлыгын ул чагында ук белеп, горурланып укый идек", – дип, шагыйрәгә  хөрмәтен белдерде. Клара ханымның соравы буенча, Әнвәр әфәнденең  хәләл  җефете Фәйрүзә ханым аның "Сиңа кайтам"  шигырен  яттан  укыды. "Яттан уку  ул – акыл гимнастикасы", – ди  шагыйрә. Үзе бөтен шигырьләрен диярлек яттан белә.

            Шагыйрәне  таныткан тагын бер өлкә бар. Ул – җыр. Клара Булатованың бик күп сүзләренә көй язылган. "Шушы яктан, шушы туфрактан без", "Кыңгырау чәчәге", "Якын дустың  барын онытма"  һәм башка җырлары халык күңелендә урын алган. 76 җырын берләштергән җыентыгы дөнья күрү дә зур иҗатның бер дәлиле булып тора. Кичәгә килгән җырчы Илсөяр Зарипова башкаруында яңгыраган җырлар да тамашачы тарафыннан бик җылы кабул ителде. Татарстанның атказанган  мәдәният  хезмәткәре Рубис ага Зарипов "Сөю җыры" ның туу тарихы, 90 нчы еллардан  башланып киткән иҗади дуслык турында сөйләп үтте. Гармунчы Рәшит Мәүләвиев  белән бергәләп  җанга якын, тансык җырлар да башкарылды.

            Шагыйрәнең иҗаты  турында җылы сүзләр әйтүчеләр  күп булды. Төбәкне өйрәнүче галим-шагыйрь Мансур Сафин, Алабугадан  килгән  дусты, шагыйрә Кадрия Наил һәм башка каләмдәшләре аның сәламәт булып, озак еллар үз укучысын сөендереп иҗат итүен теләделәр. Әлбәттә,  бирегә җыелучыларның  барысы да  шул теләктә булгандыр. Клара апа кебек җор телле, зирәк акыллы шагыйрәнең рухи мирасы тагын да тулылану – милләт өчен зур  бәхет ул. Шагыйрә исә үзе, язмышыма рәхмәтлемен, дип белдерде һәм сүзен:

Бәхетлеме син, дигәнгә

Мин әле җавап бирмим.

Мин әле ул бәхетемнең

Үсүен көтеп йөрим, – дип тәмамлады һәм шатлыгы белән уртаклашты: дәвамчысы булган сигез яшьлек  оныгы  Гайшә Булатованың  китабы чыккан  икән. Афәрин!

           

            Лилия Фәттахова

           

           

 

 

 

 

 

22 март көнне, Халыкара шигърият көне уңаеннан, Яр Чаллы шәһәр үзәк китапханәсендә М. Җәлил, Һ. Такташ исемендәге премияләр лауреаты, төрки халыклар поэзиясе фестиваленең Х. Байкара исемендәге әдәби бүләк иясе, танылган шагыйрь, «Шомырт салкыннары», «Айның аръягында», «Бозлы җилкәннәр», «Тоткындагы ирек» һәм башка татар, рус, төрек, әзербәйҗан телләрендә дөнья күргән шигырь җыентыклары авторы, Татарстан язучылар рәисе урынбасары Рәмис Аймәтнең иҗатына багышланган әдәби-музыкаль кичә үткәрелде.

Чара Чаллы шәһәренең Татар драма театры артистлары чыгышы белән башланып китте. Алар бар тамашачыларның күңеленә үтеп керерлек итеп шагыйрьнең лирик шигырьләреннән тезмә укыдылар.
Рәмис Аймәт очрашу барышында үзенең тормышы, иҗатка килү юлы хакында аерым бер җылылык белән бәян итте. Шул рәвешле ул китап сөючеләрне үз дулкынына көйләп, аның укуында яңгыраган шигырьләр дөньясына сихерләп алып кереп китә алды. Шагыйрьгә адресланган сораулар да шактый булды. Р. Аймәт һәркайсына үз итеп, яратып җавап бирде. Табигый рәвештә җанлы, җылы әңгәмә килеп чыкты.
Кичәгә тагын бер җылылык һәм ямь өстәп, композитор-башкаручы Зөлфия Җиһан Р. Аймәт сүзләренә язылган җырларын бүләк итте.
Кичәдә шагыйрьнең каләмдәш дуслары да катнашты. Чаллы язучылар берлеге рәисе Факил Сафин, язучылар Рәшит Бәшәр, Әлфия Ситдыйкова, Айрат Суфиянов, Рәзинә Мөхияр һәм башкалар авторга җылы сүзләрен, изге теләкләрен җиткерделәр.
Аралашу барышында шигърият сөючеләр үзләре өчен яңа дөнья ачтылар, Рәмис Аймәт иҗаты белән инде таныш булганнар да күп яңалык һәм өр-яңа хисләр алып китте очрашудан.
Кичә азагында Рәмис Аймәт ихлас рәхмәтен белдереп үз шигырҗләренә иҗат ителгән популяр  җырларын башкарды. Әлеге очрашу килгән кунаклар күңелендә якты хатирәләр калдырды.

 

 

 Әлмәт шәһәренең 2нче номерлы мәктәбендә бик матур чара узды: балалар белән очрашуга Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы, Р.Төхфәтуллин һәм С.Сөләйманова премияләре лауреаты, язучы һәм шагыйрь Әхәт Хәбибуллин килде. Балалар Әхәт Хәбибуллинның Антарктидага баруы,диңгезче булуы турында истәлекәрен, әсәрләрен кызыксынып тыңладылар, язучы белән фотога төштеләр. Әлеге чара җылы хәтирә булып хәтердә озак сакланачак.

Лилия Фәрхетдинова.

Страница 1 из 3
Союз писателей РТ