Админ

Дүшәмбе, 01 Июль 2019 10:16

Кайгынамә...

 

Республикабыз җәмәгатьчелеге авыр югалтуга дучар булды. 30 июнь көнне танылган драматург, прозаик, актер һәм режиссер Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, Туфан Миңнуллин  исемендәге әдәби премия лауреаты Аманулланың   60 нчы  яшендә йөрәге тибүдән туктады.

Аманулла (Әмир Аман улы Камалиев) 1960 елның 29 маенда Та­тарстан Республикасының Апас районы Шыгай авылында колхозчы гаиләсендә туа. 1975 елда сигезьеллык мәктәпне тәмамлаганнан соң, Казан шәһәренең 15 нче номерлы техника-һөнәр учили­щесына укырга килә. Училищены тәмамлагач, Казан моторлар төзү бер­ләшмәсендә токарь булып эшли башлый.

1980–1983 елларда Совет Армиясе сафларында хезмәт итә. Армиядән соң Казан төзүче-инженерлар институтына укырга керә. Студент елларында шәһәрдәге үзешчән сәнгать түгәрәкләренә яратып йөри һәм, үзенең киләчәк тормышын тулысынча сәнгать белән бәйләргә күңелен беркетеп, институтта укуын ташлый да 1984 елда Мәскәүнең М.Щепкин исемен­дәге театр училищесына укырга китә.

Театр училищесында укыганда Аманулла үзе дә каләм тибрәтә баш­лый – шигырьләр, хикәяләр языштыра, классик драматургия әсәрләрен тирәнтен өйрәнү тәэсирендә бу жанрда да көчен сынап карый.

1989 елда театр училищесын тәмамлап Казанга кайткач, Аманулла Г.Ка­мал исемендәге Татар дәүләт академия театрында актер булып эшли баш­лый. Төп хезмәтеннән буш вакытларында үзенең беренче сәхнә әсәре «Җәйге кырау» драмасын яза. Ниһаять, 1992 елда әсәр, Чаллы татар дәүләт драма театрында сәхнәләштерелеп, тамашачыларга күрсәтелә. Беренче иҗат җимеше булуга карамастан, спектакль тамашачылар тарафыннан да, әдәби тәнкыйть тарафыннан да җылы кабул ителә.

Беренче иҗади уңышы яшь драматургны яңа әсәрләр иҗат итәргә рух­ландыра. 1994 елдан башлап аның каләменнән ел саен диярлек яңа сәхнә әсәре төшә бара. Алар арасында бүгенге тормыш материалына таянып язылган комедияләр, берничә драма, балалар сәхнәсе өчен биш-алты әкият һәм башка сәхнә әсәрләре бар. Драма­тургның төрле елларда Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында, Чаллы татар дәүләт театрында, Әлмәт татар драма театрында, Түбән Кама татар драма театрында, Уфаның «Нур» татар драма теат­рында, Оренбург татар драма театрында һәм Казан татар яшь тамашачылар театры сәхнәләрендә «Әлепле әртисләре»,  «Кылый Кирам балдагы»,  «Әле кичә генә яз иде»,  «Җәйге кырау»,  «Их, рәхәт безгә ирсез дә!», «Мактанчык Әтәч», «Итәкле кияү»,  «Кыйбла кая?»,  «Борын-борын заманда», «Моңлы ядкәр»,  «Светофорда кунакта» спектакльләре  зур уңыш белән бара.  2004 елда «Яңа татар пьесасы» дигән республика конкурсында Аманулланың «Бер кирпеч, ике кирпеч» исемле пьесасы махсус бүләккә лаек була.

Аманулла 1995–2000 елларда «Казан» милли-мәдәни үзәгендә режиссер, ә 2000–2002 елларда Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театрының баш режиссеры булып эшли.

Аманулла эстрада өчен язылган күп кенә юмористик хикәяләр һәм шигырьләр авторы буларак та билгеле. Ул – «Чаян» журналының даими авторларыннан. Аның бу төр әсәрләре 2002 елда Казан авыл хуҗалыгы академиясе басмаханәсендә дөнья күргән «Кайсыгызның теше сызлый?» исемле җыентыкта урын ала. Драматургның “Моңлы ядкәр” исемле пьесалар җыентыгы 2005 елда Татарстан китап нәшриятында дөнья күрде.

Аманулла – 1996 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы иде.

Язучыга үз эшенә бирелгәнлек, зур җаваплылык, кешеләрне ярату кебек сыйфатлар хас иде. Аның күпкырлы иҗади эшчәнлеге чын мәгънәсендә халкыбызның алыштыргысыз милли байлыгына әверелде. 

         Аның якты истәлеге күңелләребездә озак сакланыр.

 

         Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы,

         Татарстан Республикасы  Язучылар берлеге

Россия театр әһелләре берлегенең Татарстан бүлеге

 

Сишәмбе, 25 Июнь 2019 09:52

ХЕЗМӘТЕНӘ КҮРӘ – ХӨРМӘТЕ.

 

 

Хатыйп Миңнегулов (12.05.1939) – күренекле галим-педагог, әдәбиятчы, тюрколог,  җәмәгать эшлеклесе. Ул инде 52 ел Казан университетында эшли, күпләгән мәгърифәт, фән, иҗат әһелләренең остазы; төрле телләрдә һәм илләрдә нәшер ителгән меңнән артык хезмәт (шул исәптән 70 кә якын китап) авторы; филология фәннәре докторы, Казан һәм халыкара казакъ-төрек университетларының “шәрәфле профессоры”, академик, фән һәм техника өлкәсендә Дәүләт премиясе лауреаты, Татарстанның һәм Россиянең атказанган фән эшлеклесе, Язучылар Берлеге әгъзасы,  Кол Гали, Г.Исхакый, Җ.Вәлиди, С.Рәфыйков, Һ.Атласи, Ш.Мәрҗани исемендәге һәм  башка күп төрле бүләкләр иясе. Нәкъ менә шуңа күрә дә аның 80 еллык гомер бәйрәме киң планда һәм зурлап  уздырылды. Сарман район үзәгендә, Зәй шәһәренең 600 урынлы мәдәният сараенда, Әлмәтнең Үзәк шәһәр китапханәсендә, КФУның АКТлар залында һәм кайбер башка урыннарда галимгә багышланган махсус кичәләр, бәйрәм чаралары үткәрелде, аның хакында матбугатта (“Казан утлары”, “Безнең мирас”, “Мәйдан”, “Мәдәни җомга”, “Ватаным Татарстан”, “Кызыл Таң” кебек гәҗит-журналларда), электрон чараларда күптөрле язмалар, чыганаклар дөнья күрде,  эфирда яңгырады. Гомер бәйрәме  уңае белән Хатыйп Йосыф улы  Татарстан Республикасы президентының “Фидакарь хезмәт өчен”, Бөтендөнья татар конгрессының  “Татар милләтенә күрсәткән хезмәтләре өчен”, Татарстан Фәннәр Академиясенең “Фәндәге казанышлары өчен” медальләре, Дәүләт киңәшчесе М.Шәймиевнең, Татарстан Дәүләт Советы рәисе Ф.Мөхәммәтшиннең, Казан мэры  И.Метшинның, Казан федераль университеты ректоры И.Гафуровның, дистәләгән дәүләт һәм иҗтимагый оешмаларның (министрлыклар,  Язучылар Берлеге, Чаллы Әлмәт мәгариф идарәләре...), югары уку йортларының, Зәй, Сарман район  башлыкларының “рәхмәт хат”лары белән бүләкләнде, аңа Мәскәү (генерал Р.Әхмәтшин, “Татар    штабы” җитәкчесе Р.Ямалиев),                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Төмән (Х.Алишина), Казакъстан (профессор Р.Хәйруллин, М.Кәримов, К.Кеменгар, Дүшәмбе ( кафедра мөдире М.Зәйнетдинов) һәм кайбер башка төбәкләрдән тәбрикнамәләр  җиткерелде.

 

 

 

Таһир Гыйлаҗев, КФУ доценты.

 

21.06.2019.

                 

2019 елның 1 июнендә

Татар әдәбияты тарихы музее һәм

Шәриф Камал мемориаль фатиры,

төзекләндерү эшләре тәмамланганнан соң,

ачылу тантанасы

Программа:

11.00 — 12.00 «Матур туганда» — иммерсив экскурсия

12:00 — 13:00 Рәсми ачылу тантанасы

13:00 — 16:00 «Иҗади лаборатория» — балалар һәм студентлар өчен уку-укыту һәм күңел ачу чаралары:

  • «Китапта кунакта» — нәниләр өчен махсус программа
  • «Минем беренче китабым» — үсмерләр өчен типографиядә китап басу буенча мастер-класс
  • «Әбүгалисина» — студентлар өчен интеллектуаль уен-квиз

16:00 — 19:00 «Китаплар яшәгән йортта…»

  • татар китабы йорты эскпозициясен һәм фондларын тупларга ярдәм иткән галимнәр, язучылар белән очрашу
  • экспозицияләрне һәм фондларны туплау буенча кыскача ликбез

19:00 — 21:00 «Матур туганда» — иммерсив экскурсия

 

Көн дәвамында

экскурсияләр уздырыла,

китап кибете, типография,балалар бүлмәсе эшли

Адрес:

Казан шәһәре, Островский урамы, 15 йорт

тел. +7(843) 590-80-67

Рәхим итегез!

 

        Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы һәм Татарстан Язучылар берлеге шагыйрь, фәлсәфәче, нашир, алтынчы Закир Рәмиевнең (Дәрдемәнд) тууына 160 ел тулу уңаеннан яшь шагыйрьләр арасында иҗади конкурс игълан иткән иде. Бәйге әдәби иҗатка сәләтле шагыйрьләрне эзләп табу һәм аларның иҗади мөмкинлекләрен ачу максатыннан уздырыла. Конкурсның беренче туры читтән торып үткәрелде, ягъни оештыру комитеты авторлардан заявкалар һәм әсәрләр кабул итте. Иҗади бәйге татар һәм рус телләрендә үткәрелде. Ниһаять, мәртәбәле жюри конкурска килгән әсәрләр белән танышып, соңгы турга узган авторларны сайлап алды.

 

         Татар телендә иҗат итүче яшь шагыйрьләр:

 

  1. Имамиева Айгөл (Теләче);
  2. Габдрахман Айрат (Яр Чаллы);
  3. Гыйләҗева Зөлфия (Казан);
  4. Закирова Гүзәл (Казан);
  5. Әхмәтова Гөлгенә (Лениногорск);
  6. Сафина Айзәрә (Яр Чаллы);
  7. Хуҗина Зәринә (Казан);
  8. Әхмәтҗанова Сөмбел (Яр Чаллы);
  9. Галимуллина Ильвира (Казан);
  10. Сәлахова Алсу (Казан).

 

Рус телендә иҗат итүче яшь шагыйрьләр:

 

  1. Нуриев Таһир (Казан);
  2. Миңнуллина Эльвина (Казан);
  3. Цыганкова Сандра (Казан);
  4. Магданов Илнар (Казан);
  5. Нафикова Роланда (Әлмәт);
  6. Детистов Денис (Әлмәт);
  7. Фарукшин Роберт (Әлмәт);
  8. Андреева Анастасия (Түбән Кама).

         Йомгаклау  турына үткән барлык катнашучыларны да чын күңелдән котлыйбыз! Һәм аларны 7 июнь көнне 11.00 сәгатьтә Татарстан Язучылар берлегенең актлар залында көтеп калабыз. Яшь авторларга шигырь  язар өчен өстәмә тема тәкъдим ителәчәк, остаханәләр, иҗади очрашулар оештырылачак һәм җиңүчеләр  игълан ителәчәк. Адресы: Казан шәһәре, Мөштәри урамы, 14. Белешмәләр өчен тел.: 236-97-71. Көтәбез.

 

         Конкурсның оештыру комитеты

 

 

Сишәмбе, 28 Май 2019 22:23

Кайгы уртаклашу...

Озакка сузылган каты авырудан соң, язучы Рафис Корбанның хәләл җефете Әлфия ханым вафат булды. Мәрхүмәнең якыннарының тирән кайгысын уртаклашабыз. Ходай күркәм сабырлыклар бирсен...

Чаллы каласында бик күп талантлы каләм ияләре яши һәм илһамланып иҗат итә, әсәрләре газета-журналларда чыга, китап булып басыла. Шушы көннәрдә генә шәһәрнең үзәк китапханәсендә Татарстанның халык артисты, драматург Булат Сәлаховның “Яратылмый калган ярлар” исемле пьесалар җыентыгын тәкъдим итү кичәсе үтте. Әлеге затлы басма Татарстан китап нәшриятында дөнья күргән һәм “Ел китабы – 2018” бәйгесе нәтиҗәләре буенча иң күп укылган китаплар исемлегенә дә керергә өлгергән.  Җиде әсәр тупланган бу китапка кереш сүзне күренекле язучы, шагыйрь Рәшит Бәшәр язган, мөхәррире – талантлы каләм иясе Фирүзә Җамалетдинова.

Китапханәдәге әдәби бәйрәмне Исламия Динмөхәммәтова бөек Тукаебызның “Театр” шигырендәге:

Халыкка дәрсе гыйбрәттер театр, 
           Күңелдә йоклаган дәртне уятыр.

Театр – яктылыкка, нурга илтә, 
           Кире юлга җибәрми, уңга илтә, – дигән юллары белән ачып җибәрде һәм  Булат Сәлаховның “Яр” пьесасыннан өзек тамаша кылырга тәкъдим итте. Аны Чаллы дәүләт драма театры артистлары уйнады. Билгеле инде, төп каһарман – Кеше ролендә Булат Сәлахов үзе иде, Әби ролен Татарстанның халык артисткасы Гөлүсә Гайнетдинова, ә Кыз ролен театрның яшь һәм өметле артисткасы Индира  Мәликова башкарды.  Фәлсәфи, тирән мәгънәле, татар кешесе өчен бүген үтә дә актуаль булган проблемаларны күтәргән бу драматик новелла күңелләрне тетрәндерде, җаннарны кузгатты.

Китапка исем биргән “Яратылмый калган ярлар” балладасы да шундыйлардан. “Авыллар буйлап йөрдем, әби-апаларны тыңладым. Вакытсыз гүргә кергәннәр  рухына дога, рәхмәт булып барып ирешерлек әсәр язасым килде”, – диде автор үз чыгышында. “Буыннары да ныгымаган көе урман кисәргә озатылган һәм сугыш чорындагы шул мәхшәрдән качарга мәҗбүр булган унбиш яшьлек кызларның күңел сафлыгы, яшәүгә омтылышы укучыны һәрдаим сокландырып һәм сискәндереп тора...” – дип яза Рәшит Бәшәр бу новелла турында. Театрның бәхетенә, уйландыра торган, җитди әлеге әсәрне Башкортостанның яшь режиссёры  Илсур Казакбаев сәхнәгә куйды һәм “Яратылмый калган ярлар” спектакле шәһәребезнең театраль тормышында зур вакыйга буларак билгеләп үтелде. Үзенчәлекле куелыш, артистларның уйнавы ихлас, соклангыч, тетрәндергеч – бу тамашачыларның да, театр белгечләренең дә  бәясе иде.

Табигый хәл, китап авторының үзе белән аралашканда китап укучыларның күңелендә бихисап күп сораулар  туа. Бу юлы да шулай булды. Булат Сәлахов һәммәсенә җентекләп, уй-фикерләрен дәлилләп җавап бирде, киләчәктәге иҗат планнары белән уртаклашты, шигырьләрен укыды. “Әйтегез әле, кеше театрга ни өчен йөри?” – дип сорады әдәбият-сәнгать сөючеләрнең берсе кичә азагында. Булатның җавабы кыска һәм оста булды. “Кеше театрга җан азыгы эзләп килә.  Китапларны да шул максат белән – рухи азык туплар өчен кулына ала һәм укый!” – диде ул. Хак сүзләр.

 

Г. Абдуллина

 

 

 

Мемориаль такта шагыйрь 1954 елдан 1999 елга кадәр яшәгән Себер тракты урамындагы 9/5нче йортта куелды.

 Казанда танылган татар шагыйре, ТАССР һәм РСФСРның атказанган мәдәният хезмәткәре Мөхәммәд Садрига мемориаль такта куйдылар. Мемориаль такта шагыйрь 1954 елдан 1999 елга кадәр яшәгән Себер тракты урамындагы 9/5нче йорт диварына эленгән.

Ачылу тантанасы Татарстан мәдәният министры урынбасары Ленар Хәкимҗанов, Татарстан Язучылар берлеге рәисе Данил Салихов, шулай ук шагыйрьнең балалары катнашында узды.

 

Шагыйрьнең кызы Гөлнур аның гаиләсе өчен әлеге вакыйганың зур бәйрәм булуын әйтте.

 

«Бүген әтиебез Мөхәммәт Садриның туган көне. һәм без Татарстан Мәдәният министрлыгына мемориаль такта куелуы өчен һәм әтиебез турындагы истәлекләр өчен рәхмәтле», - диде Гөлнур Мөхәммәт кызы.

 

2019 елның 20 маенда (дүшәмбе) Казанда фронтовик шагыйрь Мөхәммәд Садри истәлегенә мемориал такта ачыла. Истәлек тактасы Себер тракты 9/3 адресы буенча урнашкан йорт диварына куелган. Чарада Мөхәммәд Садриның туганнары, Татарстан Мәдәният министрлыгы вәкилләре,Татарстан язучылары катнаша.
Казанлыларны һәм башкалабыз кунакларын истәлек тактасы ачуда катнашырга чакырабыз.
Башлана - 12.00 сәгатьтә.

 

Чаралар 12.00 сәгатьтән 18.00 сәгатькә кадәр дәвам итәчәк.

Бәйрәм программасында:

  • «Екатерининская урамыннан Тукайга» – җәяүле һәм велосипед экскурсияләре, «Тукай&Китап әйләнеше», хәрәкәтчән фотоостаханә, сувенирлар һәм китаплар сату,
  • 12.30 -  14.00 – ачык микрофон – Юнысовлар мәйданында Татарстан язучылары чыгышы
  • ачык микрофон  Тукай урамында; 
  • 15.00- 16.00 – «Тукай моңнары» –  Татар дәүләт филармониясе сәхнә ветераннарының «Илһамият» клубы артистлары – Россиянең атказанган,Татарстанның халык артисты Эмиль Җәләлетдинов, Татарстанның халык артистлары Фердинанд Сәлахов, Хәмдүнә Тимергалиева, Римма Ибраһимова, Лена Бичарина, Фәрит Хатыйпов, Татарстанның атказанган артисты Виктор Шәрәфетдинов, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре Хәйдәр Сафин  һәм «Фантазия» джаз-оркестры чыгышы – Г.Тукай әдәби музее бакчасында;
  • «Шигьри спектакль» – Г. Камал ис. Татар дәүләт академия театры артистлары башкаруында шигъри-музыкаль чыгышлар – Г.Тукай әдәби музее бакчасында. 


Г. Тукай әдәби музеенда шулай ук театральләштерелгән һәм тематик экскурсияләр, «Г. Тукай һәм театр» квесты, «Г. Тукай урамы тарихы» интерактив лекциясе, мультфильмнар карау, төрле остаханәләрдә шөгыльләнү, интеллектуаль викториналар, Г. Тукай әсәрләре буенча мавыктыргыч дәресләр һ.б.  булачак.

 

Г.Тукай әдәби музееның адресы: Казан шәһәре, Габдулла Тукай урамы, 74нче йорт

 

Страница 1 из 138
Союз писателей РТ