Админ

 Язучылар, апалы-сеңелле Лилия һәм Резеда Фәрхетдиновалар Әлмәт районы Рус Акташы авылы балалары белән очрашуда катнаштылар.

Балаларны иҗатлары белән таныштыдылар. Резеда Фәрхетдинова үзе иҗат иткән табышмакларын, шигырьләрен,хикәяләрен укыды.Ә Лилия Фәрхетдинованың әкиятен балалар экспромт рәвешендә  сәхнәләштереп тә күрсәттеләр.

Лилия һәм Резеда Фәрхетдиновалар балаларга китаплар бүләк иттеләр һәм истәлеккә фотога төштеләр.

 

Кичә, 20 сентябрьдә, «Мөхәммәдия» мәдрәсәсендә VII Якупов укулары үтте.

Чарада Татарстан дини уку йортларының алдынгы шәкертләренә республикабыз мөфтиенең махсус стипендиясен тапшырдылар һәм Вәлиулла хәзрәт үзе нигез салган «Таян Аллага!» әдәби әсәрләр конкурсында җиңүчеләрне бүләкләделәр. Әдәби конкурста җиңүчеләргә бүләкләрне Татарстан Язучылар берлеге рәисе Данил Хәбибрахман улы Салихов тапшырды.

 Быелгы укуларда катнашучылар Вәлиулла хәзрәтнең  күпкырлы эшчәнлеген барлады, мирасын киләчәк буыннарга тапшыру юллары хакында фикерләште. Конференция эшендә Валиулла хәзрәтнең хезмәттәшләре, дуслары, остазлары, шәкертләре, фикердәшләре катнашты. Араларында Татарстан мөфтиенең беренче урынбасары Рөстәм хәзрәт Вәлиуллин, Татарстанның баш казые Җәлил хәзрәт Фазлыев, “Мөхәммәдия” мәдрәсәсе мөдире урынбасарлары Зөлфәт хәзрәт Габдуллин, Наил хәзрәт Яруллин, Ислам динен кабул итүгә 1000 ел исемендәге мәдрәсә җитәкчесе Ильяс хәзрәт Җиһаншин, Татарстан Республикасы Президенты эчке сәясәт департаментының дини оешмалар белән элемтә идарәсе белгече Айнур Солтанов бар иде.

Конференция Коръән укып, Вәлиулла хәзрәт Якуповның рухына дога кылудан башланды. «Мөхәммәдия» мәдрәсәсе мөдире урынбасары Зөлфәт хәзрәт Габдуллин укуларны ачып җибәрде һәм аны алып барды.

 

 

Сишәмбе, 18 Сентябрь 2018 10:18

Кайгы уртаклашу...

Татарстан Язучылар берлеге, хатыны, күренекле галимә, филология фәннәре докторы  Фәһимә Миргалим кызы Хисамованың, озакка сузылган авырудан соң,  82  яшендә вафат булуы сәбәпле, язучы, галим  Нурмөхәммәт Хисамовның, аның гаиләсе һәм туганнарының, якыннарының тирән кайгысын уртаклаша.

 

Дүшәмбе, 17 Сентябрь 2018 15:44

КЕШЕ КИТӘ – СҮЗЕ КАЛА, ЭЗЕ КАЛА...

 

 

Татарстан һәм Башкортстанның әдәби җәмәгатьчелеге авыр югалтуга дучар булды. 13 сентябрь көнне Башкортстанда яшәп иҗат итүче танылган шагыйрь Рим Зиннәтулла улы Идиятуллинның 79 нчы яшендә йөрәге тибүдән туктады.

 

Шагыйрьгә ни җитми? – җир бетереп

Гомер буе эзли үз үзен;

Нинди олы бәхет! – якты күздә

Әйтеп китә алса үз сүзен.

 

Әлеге шигъри юлларның авторын, кызганычка каршы, мин күреп белми идем. Әмма нәкъ шушы юллар аша ул күңелгә килеп керде. Уфа каласында яшәп иҗат итүче, юбилеем уңаеннан: “Каләмдәшем!” – дип мөрәҗәгать иткән Рим ага Идиятуллинның котлавы минем өчен көтелмәгән хәл булды. Иҗат кешеләрен, күкләр әмере белән, күзгә күренмәс җепләр тоташтыра күрәсең. Моңа яши-яши тагын да ныграк инана барасың. Иҗатым белән матбугат аша танышкан, рухи якынлык тойган олпат затның әлеге котлау сүзләрен, Мәңгелек сәфәргә озаткан чакта, үз рухына атап укырмын дип кем уйлаган?! Без Рим абый белән берничә мәртәбә телефон аша гына хәбәрләштек. Әмма аның кешеләргә булган ихтирамын, яратуын, тормышка булган мәхәббәтен шул берничә сөйләшүдән дә, шигъриятеннән дә бик ачык тойдым мин.

13 сентябрь көнне, Казаннан кайтып килгән чакта, Татарстан Язучылар берлеге рәисе Данил Салихов Рим Идиятуллинны 14 сентябрь, көндезге сәгать 12дә Чакмагыш районы Яңа Мортаза авылында җирләячәкләрен хәбәр итте. Татарстан Язучылар берлегенең идарә әгъзасы, Чаллы Язучылар оешмасы рәисе, күренекле язучы, Гаяз Исхакый исемендәге әдәби бүләк иясе Факил Сафин белән без әдипнең мәрәсимендә катнашырга дип, юлга кузгалдык. Көзге кояш күзгә тутырып карый. Башкортстанның матур табигать кочагында утырган Яңа Мортаза авылына килеп кергәндә авылның төзеклегенә игътибар иттек. Авыл кечкенә генә, халкы бик ачык күңелле. Яңа Мортаза авылында танылган татар фамилиясенә ия Еникеевлар, Суховлар, Мамлеевларның нәсел дәвамчылары яши икән. Рим ага Идиятуллин атаклы Еникеевлар нәселенең дәвамчысы.

Якташ шагыйрьләрен соңгы юлга озатырга Чакмагыш Муниципаль район хакимияте башлыгының кадрлар һәм социаль мәсьәләләр буенча урынбасары вазыйфасын башкаручы Светлана Фларис кызы Шакирова, Р. Идиятуллиның якын дусты, озак еллар “Игенче” газетасында баш редактор булып эшләгән Хәйдәр Басыйров, газетаның бүлек мөдире, Лиана Ханмурзина, Резеда Арсланова, шагыйрьнең хатыны Дания ханым, кызлары Резеда, ике оныгы, Башкортстанның атказанган киң күләм мәгълүмат һәм матбугат хезмәткәре, Ш. Ходайбирдин премиясе лауреаты, Чакмагыш чаткылары әдәби берләшмәсенең җитәкчесе Сәхапова Рәзифә Гали кызы, Чакмагыш районының тагын бер күренекле шагыйре Вазыйх Исхаковның Канададан кайткан кызы Венера Исхакова, авылдашлары, якташлары, якыннары җыелган иде.

Рим Зиннәтулла улы Татарстанның матбугатында басылып килгән шигырьләре белән безнең республика укучыларының да хөрмәтен яулаган шәхес. Күренекле әдип Факил Миңнемөхәммәт улы Сафин Татарстан Язучылар берлеге, каләмдәшләре, татар укучылары исеменнән чыгыш ясап, чакмагышлыларның, якыннарының, гаиләсенең, авылдашларының авыр кайгысын уртаклашты.

 – Яңа Мортаза авылы халкы, Дания апа, гаиләгез, якыннары, Рим аганы белгән каләмдәшләр, аның шигырьләрен укып сөенгән, кинәнгән, канатланган миллионлаган татар халкының укучылары, Татарстан Язучылар берлеге исеменнән авыр кайгыгызны уртаклашам. Рим аганың якты дөнья белән хушлашуы безнең барыбыз өчен дә авыр кайгы.

Рим ага соңгы көненә кадәр иҗат итте. Әдәби элемтәләрне өзмәде. Шагыйрь буларак, публицист, журналист буларак һәрвакыт көннең иң үткен кадагына суга торган шигырьләрен, мәкаләләрен язып, укучыларга җиткереп торды. Ул үз сүзен үз вакытында, иң кирәкле вакытта әйтә торган остазларның берсе иде.

И җаныем, сәламнәр дә бармас

Җирләргә мин китеп юлыксам,

Түкмә яшең, көзге йолдызларны

Кочагыңа алып җылытсаң,

Кайтырмын мин.

Бөтен галәмгә, җиһанга көзнең шәүләсе, нурлары төшкән чагында, нәкъ үзе әйткәнчә, шагыйранә, күз алдына китергәнчә, көзнең гаҗәеп бер көнендә без Рим аганы соңгы юлга озатабыз. Ул татар дөньясына, татар әдәбиятына моннан нәкъ илле ел элек, 1968 нче елда, иң талантлы шагыйрьләр белән бергә “Беренче карлыгачлар” исемле күмәк җыентыкта шигырьләрен бастырган шагыйрь. Санап кына китсәк тә ул “Беренче карлыгачлар”га кемнәр кергән: Мөдәррис Әгъләмов, Айдар Хәлим, Зиннур Насыйбуллин, Харрас Әюпов, Флера Гыйззатуллина. Менә шулар арасында иң мәртәбәле урыннарның берсендә Рим ага да бар иде. Әмма Рим аганың шигъритякә, әдәбиятка юлы гади булмады. Наҗар Нәҗми әйткәнчә: ул нейтраль зонада әдәби тормышка хезмәт итте. Ике ут арасында. Әмма аның дөньяга позициясе, карашы беркайчан да нейтраль булмады. Үз сүзен кистереп, ул иҗтимагый тормыш булмасын, ил-көн вакыйгаларына кагылышлы хәлләр булмасын, һәм инде әлбәттә милли мәсьәләләрдә булмасын үз сүзен әйтә килде. Халыкның рухын уятуда иң зур сүз әйтүче, иң күренекле шагыйрьләрнең берсе иде. Әле алтмышынчы еллар ахырында безнең татар шигъриятенең корифее Хәсән Туфан Рим Идиятуллиның шигырьләрен укыгач: “Молодец!” – дип язып куйган. Ул талантлы шагыйрь иде. Һәм инде аның шигърияте башкортларда да, татарларда да, татар дөньясында да, хәтта татарча бик үк яхшы белмәгән кешеләргә дә, әгәр дә укысалар, күңелләренә сеңеп кала торган шигърият. Һәм инде ул һәрвакыт безнең Татарстан белән бәйләнештә булды. Менә әле кичәгенәк тә, кара яңгыр явып торган чакта мин Айдар Хәлимнең өенә барып килдем. Сәламәтлеге начар булгач, килә алмады. Әмма ләкин ул үзенең иң кайгылы сүзләрен, иң якты хисләрен җиткерде. Һәм олы кайгыларын уртаклашты, – дип,  Факил Сафин шагыйрьнең хатыны Дания ханыма Айдар Хәлимовның әманәтен тапшырды. Союз рәисе Данил Салихов шулай ук бүген зур эшләр аркасында килә алмады. Без күренекле шагыйрә Әлфия Ситдыйкова белән килдек. Һәм инде Рим аганың әйткән сүзләрен искә төшереп китәсем килә:

Ә мин исән әле, Казаннарга барам.

Анда көтә исән дусларым.

Без Рим аганы Казанда һәрвакыт көтәбез. Аның шигърияте беркайчан да онтылмас. Рим абый! Мин синең шигырьләреңне “Казан утлары” журналында, “Аргамак” журналында, “Мәйдан” журналында күпләп редакцияләп дөньяга чыгаруда өлеш керткән каләмдәшең. Һәрвакыт очрашып, фикерләшеп тора идек. Авыр туфрагың җиңел булсын! Урының оҗмахта булсын! Рухың шат булсын! Син безнең күңелләрдә һәрвакыт яшәячәксең.

Рим аганың хатыны Дания апа барлык кайгы-шатлыкларны уртак итеп яшәгән ирен соңгы юлга озатырга килүчеләргә зур рәхмәтен белдерде.

 – Туган ягын хөрмәт итеп, яратып, һәрчак истә тотып яшәде. Әлбәттә шушы тормыш юлында бик күп авырлыклар да күрде. Балачактан ук, соңыннан тормыш көтә башлагач, үзебез зур кайгы кичердек. Шулай булуга карамастан ул сынмады. Авырлыкларны бергәләп, иңгә иң терәп кичердек. Ул кешеләрне ярата иде. Ул балаларны, оныкларны ярата иде. Балалар, оныклар өчен яшәде. Хөрмәт итеп килгәнсез. Бөтен авылдашларына, райондашларына, барччагызга да рәхмәт белдерәм.

Рим абый һәм Дания апаның мәхәббәт җимешләре Резеда ханым да әтисенә булган йөрәк хисләрен яшереп кала алмады.

 – Әти турында күп сөйләргә була. Ул менә дигән гаилә башлыгы иде. Безне бик яратып, тыйнак итеп тәрбияләде. Намуслы һәм лаеклы булырга өйрәтте, беркайчан да түбән төшмәслек итеп үстерде.  Ул оныкларын бик яратучы карт әти булды. Хәтта карт әти генә дә түгел, ә оныкларга үзен чын ата, чын ир-егет үрнәге итеп күрсәтте .

Минем күз алдында шундый кабатланмас мизгел. Ул үзенең нечкә бармаклары белән алма кагын төрә. Аннан кисеп һәрберсен җеп белән бәйләп куя. Мин шул чагында Лев Толстойның зирәк карт турында язган булган хәлен искә төшердем Карт алмагач утырта икән. Аңа кешеләр: “Ник утыртасың, барыбер алмасын көтеп алып ашый алмассың” – дигәннәр. Ә ул: “Мин ашамасам, башкалар ашар” – дип, җавап биргән. Мин уйлыйм, минем әтигә ул сорауны бирсәләр, ул да нәкъ шулай җавап бирер иде. Ул һәрвакыт кешеләр өчен яшәде. Кешеләр өчен тырышты. Һәм без аңа шуның өчен рәхмәтле. Безнең яраткан әтиебез, карт әтиебез шундый иде.

Зират тарафына кузгалыр алдыннан Рим ага Идиятуллины рухына багышлап, Әнгам Атнабаевның үлеменә атап “Еламагыз” дип язган язган шигырен укып үттеләр.

Ил өстендә бергә гел бүлешеп

Яшәсәк тә ярты кабымны,

Гүргә кадәр күрмәдем лә мәгәр

Күзеңә яшь кунган чагыңны.

Рим абыйның да күзеннән яшь койган чагын күрүчеләр булмагандыр. Якты күңелле, якты иҗатлы каләмдәшебезне соңгы юлга озатканда да, китәсе юлын көзге кояш яктыртып торды. Караңгы гүре якты, авыр туфрагы җиңел, рухы шат булсын дип, табигать үзе догага оеган сыман тоелды миңа.

Рим аганың җәсаде, мөселман йолалары буенча, дин әһелләре тарафыннан догалар кылынып, Яңа Мортаза авылы зиратына җирләнде.

 

Әлфия Ситдыйкова.

Казан-Чакмагыш-Чаллы.

                             Хөрмәтле милләттәшләр,

                             шигърият сөюче дуслар!

                Сезне 2018 елның 24 сентябрендә

   Язучылар берлегенең Г. Тукай исемендәге  клубында

    шагыйрә, публицист , популяр җырлар авторы

                                    Фәүзия Солтанга

                         60 яшь тулуга багышланган

                                      “Көзге шәфәкъ”

            исемле  әдәби – музыкаль кичәгә чакырабыз.

Программада  шигырьләр белән  бергә Зәйнәп Фәрхетдинова,  Зөһрә Сәхәбиева, Азат Тимершәех,  Роберт Андреев, Раил Сөнгатуллин башкаруында җырлар яңгыраячак. Алып баручылар- Резедә Сәләхова, Илфак Хафизов.

                                    Башлана 17 сәгатьтә.

                                            Керү ирекле.

 

 

Татар язучысы Ленар Шәех махсус казанышлары өчен Халыкара Евразия премиясенең алтын лауреаты дигән мәртәбәле бүләккәлаек булды. Әлеге премиягә аны Евразия иҗат гильдиясе (Лондон) белән берлектә «Hertfordshire Press» нәшрият йорты тәкъдим итте.

Халыкара бүләк моннан биш ел элек Евразия иҗат берлеге тарафыннан оештырылып, ел саен төрле илләрдә яшәп иҗат иткән күренекле каләм әһелләренә, танылган галимнәргә, артистларга, мәдәният һәм сәнгать өлкәсендә зур уңышларга ирешкән шәхесләргә бирелеп килә.

 Бүләкләү тантанасы Мәскәүдә күренекле рус актрисасы Мария Ермолованың музей-йортында узды. Ленар Шәехкә лауреат дипломы, алтын медаль һәм истәлек билгесе тапшырылды. Чара Евразия иҗат берлеге президенты Карина Сарсенованың эчтәлекле чыгышы һәм Казахстаннан килгән сәнгать әһелләре концерты белән үрелеп барды.

 

Дипломда, Карина Сарсеновадан кала, Казахстан Республикасы Язучылар идарәсе рәисе Нурлан Оразалинның, дөньякүләм танылган казах виртуоз-скрипкачысы, Бирмингем консерваториясе профессоры Марат Бисенгалиевнең һәм Каспий университеты ректоры Жолдасбәк Нусеновның имзалары бар.

 - Бүген без бөтенләй башка заманда яшибез, мөмкинлекләр күп, чикләр дә, юллар да ачык, – диде Ленар Шәех. – Без еш кына Совет чорын ачуланабыз, ләкин ул вакытта язучының дәрәҗәсе бик югары булган, аның хезмәте тиешенчә бәяләнгән, шулай булса да, чит илләргә чыгу чикләнгән. Хәзер исә киресенчә.

 

Белгәнегезчә, Муса Җәлил һәм Абдулла Алиш исемендәге премияләр лауреаты, филология фәннәре кандидаты, Татарстан китап нәшриятының баш мөхәррире Ленар Шәех узган ел Швециянең Стокһольм шәһәрендә узган VI Халыкара «Open Eurasian Literature Festival & Book Forum» әдәби фестивалендә Гран-прига лаек булган иде. Шулай ук аның Лондонның «Hertfordshire Press» нәшриятында «One of you» дигән инглизчә китабы да дөнья күрде.

 

 Татарстан һәм Башкортстанның әдәби  җәмәгатьчелеге авыр югалтуга дучар булды. 13 сентябрь көнне Башкортстанда яшәп иҗат итүче  танылган шагыйрь Рим Зиннәтулла улы Идиятуллинның   79 нчы яшендә йөрәге тибүдән туктады.       

         Рим Идиятуллин  1940 елның 25 февралендә Башкортстанның Чакмагыш районы Яңа Мортаза авылында туа. Әтисе Еникиев Зиннәтулла сугышка кадәр Кушнаренко районының Тартыш, Талбазы авыллары мәктәпләрендә укытучы була. 1941 елда фронтка китеп, сугышның беренче елында ук хәбәрсез югала. Дүрт бала белән тол калган әнисе Җәмилә ханым колхозда көн-төн эшләп сабыйларны аякка бастырырга тырыша.

           Төпчек малай Рим, күрше Илек авылына җәяү йөреп, җидееллык мәктәпне тәмамлаганнан соң, Уфага килеп, 15 нче татар урта мәктәбенә (Г.Ибраһимов, Х.Туфан, Ш.Бабичлар укыган элекке «Галия» мәдрәсәсе) укырга керә.

           Аны тәмамлагач, заводта дүрт ел слесарь булып эшли, аннары Башкорт дәүләт университетының татар һәм рус теле бүлегенә имтиханнар тапшыра. Өч курсны тәмамлаганнан соң, матди хәле начараю сәбәпле, 1965 елда республикада татар телле бердәнбер матбугат басмасы «Кызыл таң» газетасы редакциясенә кече әдәби хезмәткәр булып эшкә урнаша. 1987-1992 елларда башкорт телендә чыккан «Һәнәк» көлке журналы белән хезмәттәшлек итә. Аннары кабат «Кызыл таң»га кайтып бүлек мөдире, баш мөхәррир урынбасары вазифаларын башкарып, 2000 елдан профессионал язучы сыйфатында әдәби иҗат эше белән генә шөгыльләнә.

           Китап укырга һәвәс малай мәктәп елларында ук беренче өйрәнчек шигырьләрен яза башлый. Уфага күчкәч, язмаларын төрле басмаларга җибәрә, заводта эшләгән чорларда «Кызыл таң» газетасы редакциясе каршындагы әдәби түгәрәккә йөреп, иҗади чыныгу ала. Түгәрәк җитәкчесе Әнгам Атнабаев 1962 елда аңа «Хәерле юл!» кереш сүзе белән бер шәлкем шигырьләрен «Кызыл таң»да бастыра. Шул еллардан башлап Рим Идиятуллинның шигырьләре Башкортстан һәм Татарстан җөмһүриятләрендә чыккан газета-журналларда, күмәк җыентыкларда даими басыла килә. Ул – Уфада башкорт һәм татар телләрендә чыккан берничә шигъри җыентык авторы. 1996 елда аңа «Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре» дигән мактаулы исем бирелә. 2010 елда ул Татарстан мәдәният министрлыгы һәм Язучылар берлегенең Һ.Такташ исемендәге әдәби премиясенә лаек була.

           Р.Идиятуллин – 1994 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы иде.

         Язучыга үз эшенә бирелгәнлек, зур җаваплылык, кешеләрне ярату кебек сыйфатлар хас иде. Аның күпкырлы иҗади эшчәнле чын мәгънәсендә халкыбызның алыштыргысыз милли байлыгына әверелде. 

            Аның якты истәлеге күңелләребездә озак сакланыр.

 

Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы,

Татарстан Язучылар берлеге

Казанда Татарстанның халык язучысы, танылган прозаик һәм драматург Аяз Гыйләҗевнең тууына 90 ел тулу уңаеннан конференция узачак. ТР Мәдәният министрлыгы «Аяз Гыйләҗев һәм аның дөнья, Россия мәдәниятендәге мирасы» дигән халыкара фәнни-гамәли конференцияне үткәрү өчен 761,5 мең сум акча бүлеп биргән. Шул хактагы мәгълүмат дәүләт сатып алулары порталында урнаштырылган.

Чара Аяз Гыйләҗев иҗатын бүгенге дөньяда кабул итүгә бәйле фундаменталь проблемалар хакында фикер алышу, әсәрләренең проблематикасы һәм поэтикасына кагылышлы мәсьәләләрне, язучының биографиясендәге аз билгеле сәхифәләрне өйрәнү максаты белән оештырыла.

Конференциядә 200гә якын кеше, шул исәптән Россия һәм ерак чит илләрдән мактаулы кунаклар катнашыр дип көтелә. Чара дүрт көн дәвам итәчәк. Программада пленар, секция утырышлары, түгәрәк өстәл һәм мәдәни чаралар бар. Шулай ук Аяз Гыйләҗев һәм аның эпохасына багышланган фотокүргәзмә оештырылачак.

  • Аяз Гыйләҗев 5 роман, 20гә якын повесть, 40тан артык пьеса иҗат иткән, аның сәхнә әсәрләре Татарстан, Россия һәм чит ил театрларында куелган. Язучы әсәрләре мотивлары буенча төшерелгән «Бибинур» фильмы 2010 елда иң яхшы уен фильмы дип табылды һәм Казан халыкара мөселман киносы фестивалендә Гран-прига лаек булды.

                                                           «Татар-информ», Диана Авакян

 

Страница 4 из 118
Союз писателей РТ