Админ

Шагыйрь, Габдулла Тукай премиясе лауреаты Ркаил Зәйдулланың яңа китабын тәкъдим итү кичәсеннән фотолар биредә:

http://www.tatar-inform.ru/photo/2018/04/23/9992/

 

Шагыйрә,Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе Эльмира Шәрифуллинаның юбилей кичәсеннән фотолар биредә:

http://www.tatar-inform.ru/photo/2018/04/23/9993/#2

20 апрельдә Яшел Үзән шәһәренең 10 нчы «Йолдызлык» балалар бакчасында «Тукай мирасы» дип аталган районара конкурс-фестиваль үтте.

Конкурста катнашучылар иң элек чыгышларының видеоязмаларын җибәргән. Мәртәбәле жюри караганнан соң, иң яхшыларын фестивальнең йомгаклау өлешенә чакырып бүләкләр тапшырылды. Тантананы әлеге балалар бакчасының татар теле тәрбиячесе Эльвира Мөхәммәтҗанова алып барды. Әлеге чарада шагыйрь, Татарстан китап нәшриятының Балалар һәм яшүсмерләр, махсус проектлар бүлеге мөхәррире Рифат Сәлах та катнашты.

Шагыйрьдән хәер-фатиха алганнан соң, төрле районнардан, Яшел Үзәннең төрле балалар бакчаларыннан килгән иҗат төркемнәре чыгыш ясады. Габдулла Тукай шигырьләрен яттан сөйләү, җырлар җырлау белән беррәттән, сабыйлар шагыйрьнең әсәрләренә нигезләнеп театральләштерелгән тамаша күрсәттеләр. Кайберләре хәтта курчак театры да оештырды. Шунысы кызык, балалар арасында татар малайлары, татар кызлары белән беррәттән, рус, чуваш һәм башка милләт вәкилләре дә чыгыш ясады. Кайберләре Тукай әсәрләрен ана телләрендә башкарса, кайберләре татарча сөйләүдән дә куркып тормадылар.

Концерт номерлары тәмамлангач, төрле номинацияләрдә җиңүчеләргә бүләкләр тапшырылды. Һәр баланың күңелендә бөек шагыйребезгә карата хөрмәт арткандыр дип ышанабыз. Шулкадәр кызык итеп балалар өчен әкиятләр язган әдипне яратмыйча мөмкинмени!

 

21 апрельдә  Кукмара районы Березняк авылы мәктәбендә Рәниф Шәрипов исемендәге төбәкара яшь шигырь язучылар бәйгесе  уза.

Бәйгедә катнашучыларның әсәрләренә Татарстан язучылар берлеге әгъзалары – шагыйрь Рифат Җамал, драматурглар Хәбир Ибраһимов һәм Альберт Гаделшин бәя бирәчәк.

Бәйге 10 сәгатьтә башлана.

19 апрельдә Татарстан Язучылар берлегенең чираттагы Идарә утырышы узды. Утырышта  ике Идарә арасында эшләнгән эшләргә хисап тотылды, Г.Тукайның туган көне уңаеннан узачак чараларны оештыру планы тәгаенләнде. Максим Горький, Туфан Миңнуллин, Гамил Афзал исемендәге премияләр хакында сәйләшү булды. Туфан Миңнуллин исемендәге премиягә кандидат итеп драматург Хәбир Ибраһимов расланды. Гамил Афзал премиясенә кандидат итеп Дамир Гыйсметдинов күрсәтелде.

Идарә әгъзалары Максим Горький исемендәге премиянең проектын карадылар. Әлеге премия 2002 елда гамәлгә куела,  ләкин 2009 елда әлеге дәрәҗәле бүләкне бирү туктала. М.Горький исемендәге премияне кабат торгызу инициативасы белән 2018 елның 12 мартында  Татарстан Республикасы Президенты Рөстәм Миңнеханов белән очрашу вакытында Татарстан Язучылар берлеге рәисе Данил Салихов чыкты. Әлеге тәкъдим  Президент тарафыннан хупланды.

Утырышта Татарстан Язучылар берлегенә яңа әгъзалар да кабул ителде –Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, күренекле телевидение режиссеры Әхтәм Зарипов (Казан), шагыйрә Сәрия Бикмөхәммәтова (Әлмәт), шагыйрь Роберт Сәләхиев (Актаныш) Татарстан Язучылар берлеге Идарәсе тарафыннан Берлек әгъзалары булырга лаек дип табылдылар. Котлыйбыз!

 

 

 Төркиянең Кастамону шәһәрендә төрки телле әдәби журналларның баш мөхәррирләренең чираттагы, IX конгрессы старт талды. Әлеге конгресс 2014 елда Казанда да үткәрелгән иде. Форумны оештыруда Ауразия Язучылар берлеге җитәкчесе, «Кардәш каләмнәр» әдәби журналының баш мөхәррире, язучы Якуб Өмәр углы зур тырышлык куйды.

Төркиядә уза торган конгрессны ачу тантанасында, Татарстанлылар өчен куанычлы вакыйга булды. Татарстанның халык шагыйре Зиннур Мансуров әлеге оешма тарафыннан «2018 ел шәхесе» дип аталды һәм лаеклы бүләк алды.

Билгеле булганча, Зиннур Мансуровны төрки әдәбиятта «Ел шәхесе» дип, узган ел Казакъстанның Төркестан каласында узган конгресс вакытында игълан иткән иделәр.  Шушы вакыт аралыгында төрки телләрдә чыгучы күп кенә әдәби басмалар, Зиннур Мансуров хакында мәгълүмат туплап, аның тәрҗемәи хәле, иҗаты хакында язып, әсәрләрен үз телләренә тәрҗемә итеп, бастырып чыгардылар.

 

Сәламләү чыгышында Зиннур Мансуров оештыручыларга олуг рәхмәтен белдереп, төрки дөньяның, төрки әдәбиятның, чыннан да, зур  көчкә ия булуын ассызыклап узды.

(«Идел»журналы, Радик Сабиров)                              

 

 

Таҗик халкы үзенең Рудәки, Ибне Сина, Җами һәм дистәләгән башка олуг затлары белән элек-электән дөньяга мәгълүм. Соңгы дәвердәге шундый шәхесләрнең берсе — безнең Гаяз Исхакый белән бер үк елларда яшәгән Садреддин Айни  (15. 07. 1878 — 14. 07. 1954). Ул — таҗик һәм өлешчә үзбәк телендә язылган  күпләгән чәчмә һәм тезмә әсәрләр, дәреслек-әсбаблар авторы, галим, җәмәгать эшлеклесе, Таҗикстан Фәннәр академиясенең беренче президенты, дистәләгән бүләкләр иясе. Бу затның төп гомер юлы Бохара, Сәмәрканд, Дүшәнбе шәһәрләре белән бәйле. Таҗиклар С. Айнины “милләт остазы” (остады), ХХ йөзнең иң олуг әдибе дип саныйлар. Аның роман-бәяннары, хикәяләре, аеруча күптомлык “Хатирәләр”е дөньяның күп телләренә тәрҗемә ителгән. Ил башкаласындагы опера һәм балет театры, педагогия институты, үзәк парк һәм гомумән Таҗикстандагы күп кенә урам-оешмалар, уку йортлары әдип исемен йөртә. Мәһабәт һәйкәлләре, гаҗәеп бай музейлары бар.

Таҗик, үзбәк, гарәп телләрен яхшы белгән С. Айни татарлар белән аралашып тора, Ш. Мәрҗани, К. Насыйри, И. Гаспралы, Р. Фәхреддин хезмәтләрен, Г. Тукай, Г. Ибраһимов әсәрләрен яхшы белә, татар китапларын, гәҗит-журналларын (аеруча “Шура” һәм “Вакыт”ны)  укып бара. Аерым әсәрләре татарчага да тәрҗемә ителгән. Исеме татар дөньясында шактый билгеле. Казанда аның исемендәге  урам да бар.

Апрель урталарында Таҗикстан җәмәгатьчелеге бөек “остад”ның тууына 140  ел тулуны киң күләмдә билгеләп үтте. Төрле чаралар уздырылды. Җөмләдән, ил башкаласындагы Милли университетта “Остад Айни һәм әдәби бәйләнеш мәсьәләләре” темасына халыкара конференция үткәрелде. Таҗикстанның күп кенә галим-әдипләре (шул исәптән Язучылар Берлеге рәисе Низам Касим), Үзбәкстан, Иран, Кыргызстан, Голландия һәм кайбер башка илләрнең гыйлем әһелләре катнашкан бу конференциянең пленар утырышында Казан федераль университеты профессоры Хатыйп Миңнегулов бөек остаз һәм аның татарлар белән мөнәсәбәте  хакында доклад сөйләде (Аның урыс телендәге бу чыгышы махсус җыентыкта һәм аерым гәҗитләрдә дә басылып чыкты), Рәчәй һәм Татарстанның бердәнбер вәкиле сыйфатында юбилей чараларына махсус чакырылган Казан кунагы студентлар, галим-әдипләр белән очрашты, телевидениедән чыгыш ясады. С. Айниның музей-йортында булды. Апрельнең беренче яртысында ук яшеллеккә, чәчәкләргә төренгән (бездә исә кар иде) гүзәл Дүшәнбенең истәлекле урыннары белән танышты. Х. Миңнегуловның “Дуслык йорты”нда милләттәшләребез белән очрашу мәҗлесе  дә бик җанлы һәм файдалы булды.

 

Х. Йосыпов. 

 

 

 Быел Тукайның йөрәге тибүдән туктаган көнне шагыйрьнең каберенә чәчәкләр салу мәрасименең кульминацион ноктасы Татарстанның халык, Россиянең атказанган артисты Илдус Әхмәтҗановның Тукайның милләткә мөрәҗәгать иткән юлларын укуы иде. Килүчеләр ул чыгыштан Туфан Миңнуллинның "Без китәбез, сез каласыз" пьесасыннан Тукай монологын таныдылар. Тукай һәйкәле янында чыгыш ясаучылардан башкалар да үз чыгышларын Тукай юллары белән тәмамлады.

 15 апрель көнне татар зыялыларының шагыйрь каберенә чәчәкләр китерүе - традицион чара. Аны Татарстан мәдәният министрлыгы Татарстан язучылар берлеге белән бергә оештыра.

 

Быел Тукайны искә алу чарасын Татарстан язучылар берлеге рәисе Данил Салихов алып барды. Чыгыш ясаячак кешеләрнең исемлеге дә алган төзелгән иде. Искә алу чарасы шул программа буенча алып барылды.
“Табигать уянган матур вакытта Тукаебезга киләбез. Менә 105 ел инде безнең Тукайны җиргә иңдергән көнебез. Елдан-ел Тукайга чәчәкләр китерүчеләр арта. Тукай безнең яшәешебезгә әверелеп бара”, - дип Данил Салихов чарага килүчеләргә рәхмәтен җиткерде һәм беренче сүзне Татарстан мәдәният министрының беренче урынбасары Эльвира Камаловага бирде.

 

“Кадерле туганнар, милләттәшләр, без бөек шагыйребез Тукайны искә алырга җыелдык. Бу һәр татар өчен кадерле, изге көн. Бөек шагыйрьнең тормышы, иҗат юлы, хәтта үлеме дә халыкка хезмәт итүнең гаҗәеп үрнәге булып тора. Әдәбиятта Тукай рухы бүген дә яши, Тукай яндырган учак һаман да яна. Һаман да милләт җанын җылыта”, - дип башлады чыгышын Эльвира Камалова. Ул рус телендә “байлыгыбыз ике дәүләт теле булуын да искәртеп үтте. “Тукайга килү – матур традиция. Без аны дәвам итәргә, буыннан-буынга җиткерергә тиешле. Без нинди генә заманда, нинди генә иҗтимагый шартларда яшәсәк тә, үз кыйблабызны Тукай кыйбласы белән барлыйбыз, Тукай иманы белән дөреслибез. Безнең бүген сөйләгәннәр дога булып барып ирешсен”, - диде ул.

 

Разил Вәлиев үз чыгышында Тукайның бездән аерылмавына, көннән-көн якынаюына басым ясады. “Кайсы гына илгә барсаң да, аеруча төрки илләргә, Татарстаннан килдем дигәч, Тукайны искә алалар”, - диде ул.

Татарстанның халык шагыйре Ренат Харис “Алда тормыш сораулар куя, без аңа җавап эзлибез һәм шулчак Тукай акылына, Тукай хисләренә таяначакбыз”, - диде ул. - Тукай киләчәктә дә иң нечкә, иң нәзберек сорауларыбызга җавап бирәчәк”. Ренат Харис соңгы елларда Тукайга бәйле булып чыккан әсәрләрнең иң күренеклесе дип Зиннур Мансуровның “Тукай белән рухи әңгәмәләр”ен саный. “Тукай ни өчен татар халкының рухи символына, милли әйдәманына әверелә алган? Безнең Кол Галиләрдән башланган мең еллык әдәбиятыбызда олпат шәхесләр бик күп. Әмма безнең милләтебез Тукайны сайлап алган, - диде Зиннур Мансуров. – Аны беркем дә билгеләмәгән, татар халкы үзе билгеләгән. Тукай бөтен әсәрләрендә милләтем дип янган. Безнең телебез кыенлыклар кичергән көннәрдә без үзебезне Тукай каршында бурычлы дип тоярга тиеш”.

 

Татарстанның һәм Россиянең халык артисты Әзһәр Шакиров: “Бүгенге җыелышның мәгънәсе бер генә булырга мөмкин: Тукайның теләкләре тормышка аштымы соң? Тукайның мәгънәсен аңлаган кешеләр шушы хәлгә калырлар идеме? Бирегә җыелган кешеләр үзләренең барлыгын белдерә. “Без барлыгыбызны исбатларга тиешбез”, - ди. Иң зур мәгънә – милләтеңне саклап калу. Халкыбыз кем икәнен аңлап, үз язмышын үзе хәл итергә тиеш”, - диде.

 

Тукай һәйкәле янында Коръән аятьләрен Тукай премиясе лауреаты Харис Салихҗанов укыды.

 

 

 

 


 

(«Татар-информ».

Рузилә Мөхәммәтова

Расих Фәсхетдинов фотолары)

 

Страница 7 из 111
Союз писателей РТ