Админ

Язучы, «Көмеш кыңгырау» газетасы баш мөхәррире Факил Сафин һәм танылган шагыйрә, тәрҗемәче Әлфия Ситдикова Чаллының 7 нче мәктәбендә яшь иҗатчылар белән очрашуда булдылар очрашуда. Очрашу кичәсе Халыкара туган тел көне уңаеннан оештырылды.                                   

Кичә балалар күңелендә бик матур тәэсир калдырды. Аларга үз җирлекләрендә яшәп иҗат итүче язучы абыйлары һәм шагыйрә апалары белән күзгә-күз очрашу, бу бөек шәхесләр белән аралашу насыйп булды. Балачакның искиткеч мизгелләре шушы буладыр. Кичә бик күтәренке рухта барды. Балалар кунакларыбызга шигырьләр укыдылар, шаян бию белән куандырдылар. Кунаклар да җавапсыз калмады, балаларга берсеннән-берсе матур иҗат җимешләре аша рәхмәт белдерделәр. Укучыларга үз балачакларыннан мавыктыргыч вакыйгалар, истәлекләр сөйләп уздылар, кичә ахырында аларның сорауларына җавап бирделәр. Әлфия Ситдикова мәктәп китапханәсенә балалар өчен тәрҗемәләр һәм каһарман сугышчы Хәсән Заманов турындагы китабын бүләк итте. Факил Сафин күчтәнәч итеп бер кочак «Көмеш кыңгырау» газетасы тапшырды. Мондый матур очрашулар балаларда туган телләренә, үз милләтләренә, аның күренекле шәхесләренә карата горурлык хисләре уяту өчен гаять мөһим.

                                        Фирүзә Шәйхетдинова

«Батырлык»ны тәрҗемә итү үзе батырлык

 

 Ватанны саклаучылар көне уңаеннан, Әлмәт шәһәренең 2 нче китапханәсендә К.Алтайскийның «Батырлык» китабын тәкъдим итү кичәсе үтте. Якташыбыз, Әлмәттә туып үскән Барый Йосыпов батырлыгын тасвирлаган әлеге китапны Г.Тукай исемендәге премия лауреаты, Халык язучысы Фоат Садриев тәрҗемә иткән. Китапханә хезмәткәрләре китап, аның язылу тарихы белән таныштырдылар. Ф.Садриев дошманның котын алган «Катюша»лар белән командалык иткән батыр турындагы китапны тәрҗемә итүнең үзенчәлекләре, автор стилен саклау кебек четерекле мәсьәләләргә тулталды. Килгән язучылар, кунаклар тәрҗемәчегә үзләрен кызыксындырган сорауларын бирделәр. Очрашуда Әлмәт язучылар бүлеге җитәкчесе Р.Шаһиев, прозаик Ә.Салах, шагыйрә М.Әхмәтшина, Мөслимнән балалар шагыйре М.Әхмәтҗанов, шагыйрә Л.Садриева һәм сәүдә-икътисад техникумы студентлары катнаштылар. 2 нче китапханә хезмәткәрләре үткәргән әлеге чара чын батырлык дәресенә әйләнде.

 

Р.Шаһиев

 

 

Киләчәкнең  башы – бүгенгедә

 

Дөньяда җиде меңгә якын  тел исәпләнә. Һәр тел  исә үзендә үзенчәлекле милли-мәдәни код йөртә,  аңа гына хас булган   аһәңнәр  белән яңгырый. Ләкин  ел саен, ай саен шуларның кайсыларыдыр юкка чыга. 2000  нче елдан бирле  билгеләп үтелүче Халыкара туган телләр көне нәкъ менә шул җитди проблемага – югала баручы телләрне саклау-яклауга  игътибар юнәлтү максатыннан билгеләп үтелә дә инде.

            21 февральдә  Чаллы шәһәренең үзәк китапханәсендә дә укытучылар һәм мәктәп балалары, язучылар катнашында   «Тел  дигән дәрья бар...» исеме астында әдәби-музыкаль кичә булып узды. Чараны алып баручы әдәбият тарихы музее хезмәткәре, «Ләйсән» әдәби-иҗат берләшмәсе җитәкчесе Роза Хәмидуллина,  укучыларның игътибарын җәлеп итеп, төрле телләрдә исәнләшү сүзләрен  яңгыратты һәм һәр  халык өчен үз теленең   ни дәрәҗәдә якын, газиз булуын искәртте. Язучы-тәрҗемәче  Мансур Сафин да туган телне белүнең мөһим булуын үз мисалында җиткерергә тырышты.

Танылган язучы, Мәхмүт Кашгарый исемендәге премия лауреаты Айгөл Әхмәтгалиеваның чыгышы да  телнең  никадәр куәтле корал,  аралашу чарасы  булуы турында  иде. Балалар белән балалар телендә  сөйләшеп, ул аларга  җир йөзендәге һәрбер җан иясенең үз теле булуы һәм аны саклау Аллаһы Тәгаләнең амәнәте булуына төшендерде. Балалар үзләре  үк мәчеләр   «һау-һауламый», этләр  «мияуламый» дигән нәтиҗәгә килсәләр дә,  әниләренә  ешрак «мама», әбиләренә  «бабушка»  дип әйтүләрен таныдылар. Араларында матур итеп  «әнием» дип  эндәшүчеләр дә бар икән. «Сез әле сабыйлар, барысын да аңлап та бетермисез. Ләкин өйләрегездә әти-әниләрегез ипләп кенә аңлатса, мәктәптә укытучыларыгыз ана телебезнең матурлыгын җиткерә алса, бүгенгедәй  очрашуларда  күңелләрегезгә уй-очкын  керсә,  киләчәктә телебезнең саклануына әле өмет бар», - дигән ышанычын җиткерде  язучы.

Очрашуга  килгән  Галиәхмәт  Шаһи, Сирень Якупова, Лилия Фәттаховаларның фикер-теләкләре  дә  кичәдә яңгыраган  җыр сүзләре белән аваздаш иде: «Оныклар да чиста, матур итеп, сөйләшерләр татар телендә».  Әнвәр Шәриповның  әлеге сүзләрен җыр итеп яңгыраткан   мөгаллимә Дания Сибгатуллина телгә сакчыл, ихтирамлы карашка нигез гаиләдә салынуын ассызыклап  үтте. Автор-башкаручы Зөлфия Җиһанның җыры да  кичәнең рухына туры килде.

Гамьле очрашу күмәкләшеп  «Туган тел» җырын  җырлап тәмамланды.

Әлбәттә, очрашуда яңгыраган чыгышларда, җыр-шигырьләрдә татар теленең киләчәге өчен ихлас борчылу да  бар иде. Тел дигән дәрьядан  сүз дигән энҗе-мәрҗәнне чумып алырга әзер кешеләрнең саны азаюны күрү, искиткеч бай мирасыбыз, рухи хәзинәбезнең юкка чыгу куркынычы  зур булуын аңлау – милли җанлы кешеләрне берләштерә торган уйлар.

 Бөек татар галиме Ризаэтдин Фәхретдиннең: «Без бу дөньяга бетәр өчен түгел, мәңге яшәр өчен килгән» дигән оптимистик уйларын әләм итеп алып,  һәрберебез кулдан килгәнчә   файдалы эш-гамәл кылсак иде. Бу безнең киләчәк буыннар каршындагы һәм  ата-бабаларыбыз рухы каршындагы иң зур бурычыбыз.

 

Лилия Фәттахова

           

 

 

Февраль  ае Чистай районында – Гаяз Исхакый ае булып билгеләп үтелә. Төбәкнең төрле мәктәпләрендә күренекле язучының тууына 140 ел тулуга багышланган кичәләр, укулар, конференцияләр узды. 22 февральдә Наратлы елга урта мәктәбендә узган, Гаяз Исхакыйны  искә алу һәм Туган телгә багышланган кичәдә  драматург, Татарстан Язучылар берлеге рәисе Данил Салихов, язучы, Г.Тукай исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты Газинур Морат, шагыйрә, С.Сәләйманова исемендәге премия лауреаты Рифә Рахман катнашты. 1 мартта Гаяз Исхакыйныңа  туган авылы Яуширмәдә, язучылар, күренекле җәмәгать эшлеклеләре, сәхнә осталары катнашында, язучының тууына 140 ел тулуга багышланган тантаналы кичә була. 

 

Пәнҗешәмбе, 22 Февраль 2018 17:49

Бәйрәм белән, егетләр!

Ир-ат каләм ияләрен Ватанны яклаучылар, саклаучылар көне белән ихлас котлыйбыз! Гомерегез мәгънә, күңелегез илһам, тәнегез саулык белән тулы булсын!

18 февральдә Самараның А.С.Пушкин исемендәге Тимерьюлчылар Мәдәният йортынд каһарман шагыйрь Гакыйль СӘГЫЙРОВның тууына 80 ел тулуга багышланган кичә булып узды. Анда шагыйрь туган, яшәгән төбәкләрдән кунаклар җыелды. «Гакыйль Сәгыйров үзе турында һәм барсы да аның турында» дип аталган проектның авторы һәм җитәкчесе, «Бердәмлек» өлкә татар газетасының баш мөхәррире Рәфгать Әһлиуллин, Ульян өлкә автономия рәисе Рәмис Сафин, Гакыйль Сәгыйровның туган ягы Нурлаттан килгән бер төркем якташлары һ.б. катнашты. Күпсанлы татар җәмәгатьчелеге вәкилләре арасында Казаннан Рифә Рахман да бар иде. Ул Гакыйль Сәгыйров иҗатын пропагандалау һәм мәңгеләштерү юлында зур хезмәт куючыларга Татарстан язучылар берлеге рәисе Данил Салихов исеменнән рәхмәт хатлары тапшырды, шулай ук Татар конгрессының да бүләкләрен ирештерде.  Кунаклар Гакыйль Сәгыйровның тормыш юлы һәм иҗаты турында фикер-истәлекләр белән уртаклаштылар, бай күргәзмә белән таныштылар, шагыйрь гә багышланган әдәби-музыкаль кичә карадылар. Әлеге кичәдә Казаннан җырчы Гөлшат Имамиева һәм музыкант Вәрис Бәйрәмов чыгыш ясады.

 

 

 Татарстан Язучылар берлегенең Тукай клубында Татарстанның халык язучысы, Г.Тукай исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты, күренекле прозаик, драматург, публицист Фатих Хөснинең  тууына 110 ел тулуга багышланган юбилей кичәсе узды. Кичә  композитор Хөснул Вәлиуллинның Фатих Хөсни сүзләренә иҗат ителгән «Кошлар тынды» җыры көенең язмасы белән башланып китте. Экранда  Фатих Хөснинең тормышын һәм иҗатын тасвирлаган фоторәсемнәр күрсәтелде,  аудиоязмада Татарстан радиосы дикторының юбилярның тормыш һәм иҗат юлы хакында сөйләве яңгырады.

Кичәне сәламләү сүзе белән Татарстанның халык шагыйре Равил Фәйзуллин ачты.

   Язучы турындагы истәлекләр, хатирәләр белән Фатих Хөсни иҗатын өйрәнгән әдәбият галиме Рифат Сверигин, Россиянең һәм Татарстанның халык артисты Равил Шәрәфи, Татарстанның халык шагыйреРавил Фәйзуллин уртаклашты.

Фатих Хөсни  иҗатын шигърияттән башлаган язучы. Проза үз өченә бөтереп алса да, ул сирәк кенә булса да, шигырьләр  язуын дәвам итә. Араларында көйгә салынганнары да бар.  Хөснул Вәлиуллин иҗат иткән «Кошлар тынды» җырын «Татар моңы» һәм Рәшит Ваһапов исемендәге халыкара конкурслар лауреаты, Казан консерваториясе студенты Айгөл Гардисламова башкарды.

Кичәдә шулай ук Татарстанның атказанган артисты Айдар Габдинов башкаруында Таҗи Гыйззәтнең «Ташкыннар» драмасыннан «Гайнавал җыры» (Җәүдәт Фәйзи көе), Айгөл Гардисмламова башкаруында Мансур Мозаффаровның  Әхмәт Ерикәй сүзләренә иҗат иткән «Сипкелле диләр мине» җырлары яңгырады.

Истәлек кичәсенең иң матур мизгелләре – ул аудиоязмада Фатих Хөснинең үз тавышы яңгырау, әлбәттә. Язучының  «Йөзек  кашы» әсәреннән өзек уку, «Җәяүле кеше сукмагы» романының язылу тарихын  сөйләгән язмалары,  Ибраһим Газинең Фатих Хөсни турындагы истәлек язмалары, язмада язучының кызы  Фәридә ханым истәлекләре әлеге очрашуны тагын да затлы иттеләр.

Фатих Хөсни әсәрләре шулай ук Татарстанның халык артисты Хәлим Җәләй («Йөзек кашы»ннан өзек), Россиянең атказанган, Татарстанның халык артисты Зөфәр Харисов («Җәяүле кеше сукмагы»ннан өзек), сүз остасы Розалия Зәкиева («Энҗеле калфак» хикәясе) башкаруында яңгырады. Г.Камал театрында Илгиз Зәйниев инсценировкасы буенча куелган «Йөзек кашы» спектакленнән Татарстанның атказанган артисты Алмаз Сабирҗанов һәм Гөлчәчәк Гайфетдинова катнашында өзек уйналды. Шагыйрә  Нәҗибә Сафина Фатих агага багышланган шигырен укыды.  Кичәгә нур өстәп әдипнең  якташлары – Теләче районы сәхнә осталары  да килде.

Кичәне алып барды – Татарстанның халык артисты Луара Шакирҗанова

Сценарий авторы – М.Җәлил премиясе лауреаты Рәмис Аймәт.

Концертмейстер – Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе Мөнирә Хәбибуллина.

 

 

 

 

Кадерле дуслар!

 

2018 елның 21 февралендә 13.00 сәгатьтә Татарстан Язучылар берлегенең Тукай клубында Халыкара туган тел көненә багышланган әдәби-музыкаль кичә була.

Программада:

  1. Казан театр училищесы студентларының «Туган телем – иркә гөлем» дип исемләнгән программасы (татар шагыйрьләренең туган телгә багышланган шигырьләренннән төзелгән композиция);
  2. Танылган шагыйрьләр белән очрашу;
  3. Мәктәп укучылары чыгышы;
  4. Автограф-сессия.

 

 

       Гомеренең  саллы бер өлешен Чаллы шәһәре белән  бәйләгән Кадыйр Сибгатуллин  исемен февраль  аенда ак калада хөрмәтләп искә алу традициясе бар.  Быел да  30 нчы мәктәптә  шагыйрь  исемендәге II региональ фәнни-гамәли конференция үткәрелде. Конференция эшчәнлегендә Чаллы, Алабуга, Тукай районы мәктәпләреннән 43 укытучы һәм 30 укучы катнашты. Чарага  Чаллыда яшәп иҗат итүче язучылар, шагыйрьләр, мәгариф һәм яшьләр белән эшләү идарәсенең баш белгече Наилә Миначова, мәгълүмати-методик үзәк  методисты Рәшидә Хисаметдинова,филология фәннәре кандидаты, доцент Рима Камаева һ.б. мәртәбәле кунаклар  чакырылган иде. Узган ел  фәнни-гамәли укулар тулысынча  Кадыйр Сибгатуллин иҗатынколачлаган булса, быелгы укуларның максаты – Чаллы төбәге әдипләренең  тормышын, иҗатын өйрәнү һәм аны педагогик җәмәгатьчелеккә  таныту, пропагандалау  һәм популярлаштыру иде. Халкыбызның милли үзенчәлекле күркәм сыйфатларынкүрсәтү, укучыларны өлкәннәр үрнәгендә  тәрбияләү, буыннар бәйләнешен тәэмин итү  бурычларын алга куеп эшләнгән  әлеге укулар, чынлап та,  төбәк язучыларының  иҗатына игътибар зур булуын  күрсәтте.

Татарстан  язучылар берлегенең Чаллы  бүлеге рәисе Факил Сафин тәбрикләү сүзендә  заманында Тукай премиясенә тәкъдим ителгән Кадыйр ага Сибгатуллинны  зур шагыйрь буларак билгеләп үтте һәм аның яшь каләм ияләренә остаз буларак мөһим эш башкаруына тукталды. Мәгариф өлкәсендә  төбәк компоненты бетерелгәннән соң,  әлеге укуларны төбәк  язучыларының иҗатын өйрәнүдә эшчәнлекнең  төрле ысулларын куллануга уңай  мисал буларак бәяләде.

Конференциянең эшчәнлеге 3 секциягә бүлеп үткәрелде. «Җәннәт – әниләрнең аяк астында»  һәм «Тел язмышы – милләт язмышы» темаларын берләштерелгән беренче  секциядә  Чаллы төбәге  әдипләренең  аерым бер әсәренә анализ, яки әсәрләренә чагыштырма анализ ясалды,  проектлар тәкъдим  ителде. «Табигать  язмышы – милләт язмышы» һәм  «Безнең күңел мәңге калган туган якта»  дигән темалар буенча эшләгән икенче  секция эшчәнлеге әдипләр иҗатында экология темасын яктыртты. Укытучылар башлыча Факил Сафин, Айдар Хәлим, Кадыйр Сибгатуллин, Вахит Имамов, Рәзинә Мөхияр, Әлфия Ситдыйкова, Сирень Якупова иҗатларына багышлап фәнни-тикшеренү  эшләре башкарганнар. Ә укучылар «Якты йолдыз булып  мәңге балкый илебез күгендә»  темасы буенча  Чаллы төбәге әдипләре турында   видеосюжетлар, презентацияләр белән чыгыш ясадылар.

Мәртәбәле жюри  Алабуга шәһәреннән килгән 10 нчы мәктәпнең татар теле  укытучысы Эльвира Зәйнуллина, 33 нче мәктәпнең татар теле укытучысы Рүзилә Минсадыйкова, 30 нчы мәктәпнең татар теле укытучысы Рәзидә Хәсәншинаның чыгышларын югары бәяләде. Укучылар арасыннан 30 нчы мәктәп укучылары Гайнанова Диләрә, Ярмиева Алинә, Ахунова Эльвина, 37 нчы мәктәпнең 7 нче сыйныф укучыларының  эшләре дәрәҗәле дипломнар белән  билгеләп үтелде.

«Кадыйр Сибгат укуларының әһәмиятле ягы – туган телгә мөнәсәбәт үзгәрүгә карамастан, укытучыларның, укучыларның, телчеләрнең телебезне яшәтер өчен куйган хезмәтләре, эзләнүләре. Үзем катнашкан секциядәге чыгышлар миңа бик ошады. Чаллы язучыларының иҗатын өйрәнүнең төрле юлларын тапканнар. Презентациялар ясаганнар, язучы турында мәгълүмат туплаганнар, иҗатларын өйрәнгәннәр. Бу инде арабыздан киткәннәрнең исемен, иҗатын хәтердә яңарту, исәннәрне кадерләү, хөрмәтләүнең мисалы. Шуңа күрә укуларны оештыручыларга, катнашучыларга бик зур рәхмәт. Мин фәнни яктан бәяли алмасам да, бик күп эшләрнең әдәби яктан эшләнешеннән канәгать калдым. Жюри әгъзалары хезмәткә бәя бирү белән бергә, үтемле киңәш-теләкләрен дә җиткерделәр. Киләчәктә дә укуларның дәвамлы буласына, телебез, әдәбиятыбыз яшәячәгенә ышаныч белән кайттым», – дип фикерләре белән уртаклашты  шагыйрә Әлфия Ситдыйкова.

Язучы Айгөл Әхмәтвәлиева да икенче ел рәттән уздырылучы бу конференциянең иң беренче чиратта Чаллы төбәге язучыларының тормышын һәм иҗатын чагылдыруы белән игътибарга лаек  булуын билгеләп үтте. Шулай ук   катнашучыларга  теләкләрен дә җиткерде: «Фәнни эшне әзерләгәндә, укучылар теге яки бу язучының коры биографиясен сөйләп чыгуны гына максат итеп куймасыннар иде, аның иҗаты белән дә беркадәр якыннанрак танышсыннар иде, шигырь-хикәяләрен укысыннар, өйрәнсеннәр иде».  Бу  фикерне куәтләп, мондый күренешнең, чынлап та, шактый тамыр җәйгән  икәнлеген танымый мөмкин түгел. Тормышыбыздагы күзбуяучылык  җәмгыятьнең төрле катламнарына, төрле өлкәләренә үтеп кергән. Кадыйр Сибгатуллин  иҗатында да бу  проблема әледән-әле күтәрелеп торган. Милләтебез язмышы  шагыйрьнең  бөтен гомере буе иҗатында  чагылыш  тапкан.

Кадыйр Сибгатуллин – иҗаты белән дөньяны колачлаган сирәк шагыйрьләрнең берсе. Фани тормышы бары тик 52 ел булган талантлы шагыйрьнең шигъри сүзе вакыт узган  саен яңадан-яңа куәт, мәгънә белән ачыла, кешеләр күңеленә барып җитә. Моннан утыз еллар элек үк әйткән шагыйрь:

Гафу итмәс халык телне кыйнап 

тәхетләрдә утыручыларны. 

...Бер гаепсез башын иеп йөри 

татар теле укытучылары.

Укуларда  хөрмәтле кунак буларак катнашкан  драматург Булат Сәлахов  укыган   «Без  сугышта һаман» шигыре дә  үзенә  күрә бер кисәтү иде:

«Без сугышка күптән киткән идек,

  Без сугыштан әле кайтмаган».

Кадыйр Сибгатуллин укулары һәм шундый рухтагы башка чаралар ярдәмендә туган телебезне, әдәби мирасыбызны саклау  буенча көрәш дәвам итә.

 

 

 

Лилия Фәттахова.

 

 

 

Татар халкының каһарман улы Муса Җәлилнең туган көненә багышланган тантана Əлмәтлеләрнең көтеп алынган бәйрәменә әйләнде. 15 февраль көнне шәһәрнең М.Җәлил һәйкәле янына 200дән артык халык җыелган иде. Җәлил сүзләренә язылган көйләр, салкын һавада, талгын гына, шәһәр урамына җәелә. Тантананы Әлмәт язучылар бүлеге җитәкчесе Р.Шаһиев ачып җибәрде. Фашист тоткынлыгыннан исән кайткан татар теленең бүген дә саклауга, яклауга мохтаҗлыгын үз чыгышында Бөтендөнья татар конгрессының Әлмәт бүлекчәсе җитәкчесе Л.Зарипова ассызыклап китте.

Җәлил батырлыгы, шигырьләренең тәэсир итү көче берәүне дә битараф калдырмады. Г.Тукай премиясе лауреаты шагыйрә К.Булатова шәһәрдәшләргә Җәлил шигырьләре белән мөрәҗәгать итсә, М.Әхмәтшина үз шигырьләрен яңгыратты. Язучылар, укытучылар, китапханә хезмәткәрләре, җәмәгать эшлеклеләре, кадетчылар, мәктәп укучылары Җәлил шигырьләрен сөйләделәр. Бәйрәмне Р.Шаһиев һәм шәһәр балалар китапханәсе мөдире А.Мөхәммәтҗанова алып барды. Көн дәвамында ачык микрофон эшләде.

Тантананың икенче өлеше Үзәк паркның «Ассоль» кафесында дәвам итте. Биредә шәһәрнең 2 нче китапханә хезмәткәрләре Җәлил иҗатына багышланган әдәби кичә үткәрде. Язучылар К.Булатова, З.Дәүләтов, Н.Сабирҗанова, Р.Шаһиев, З.Зарипова. Л.Фәрхетдинова, Ә.Зәйни һ.б. Җәлил шигырьләренең һәрвакыт туган тел, батырык, Ватан, милләт төшенчәләре белән бергә йөрүен искәрттеләр. Полтитехника көллияте егетләре Җәлил шигырьләрен чын батырлык үрнәге итеп яңгыраттылар.

 

Р.Шаһиев

Страница 10 из 106
Союз писателей РТ